4-2-4-1- قوانین ماهوی.. 119
4-2-4-2- قوانین شکلی: 121
فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادات
نتیجه گیری.. 122
پیشنهادات… 124
منابع و مآخذ. 133
الف: منابع فارسی.. 133
منابع انگلیسی……………………………………………………………………………………………………….. 136
چکیده انگلیسی……………………………………………………………………………………………………… 137
عنوان انگلیسی ……………………………………………………………………………………………………… 138
تروریسم بزرگترین خطر برای صلح و امنیت ملی و بین المللی شمرده میشود. این پدیده به سبب پیوند آن با تکنولوژیهای تازه، به یک گرفتاری راهبردی تبدیل شده و توانسته است گروه هایی کوچک، اما با ساختارهای پیچیده را به بازیگران برجسته در پهنهی بین المللی تبدیل کند. امروزه خطر تروریسم در اشکال و سطوح مختلف ،تمام کشورها و نظامهای سیاسی جهان را در معرض خطر قرار داده و هیچ سرزمینی از تهدید تروریسم در امان نمی باشد. یکی از مناطقی که در سالهای اخیر مورد تهاجم حملات تروریستی قرار گرفته، شهرستان سراوان واقع در منطقه بلوچستان، در جنوب شرقی ایران می باشد و تاکنون خسارتهای جانی و مالی فراوانی به کشور وارد نموده است . این حملات تروریستی توسط گروهکهای تندرو و افراطی که از سوی کشورهای متخاصم منطقه ای و فرا منطقه ای از نظر اطلاعاتی، مالی و تجهیزاتی تغذیه می شوند صورت می پذیرد. این منطقه به علت مهیا بودن شرایط بحران زا در دستور کار کشورهای متخاصم، با سیاستهای جمهوری اسلامی ایران با هدف نا امن نمودن مرزهای جنوب شرقی ایران قرار گرفته است. لذا این مطالعه سعی دارد علاوه بر بررسی علل و عوامل ارتکاب جرایم تروریستی در شهرستان مرزی سراوان، راه های پیشگیری از آن جرایم را مورد مطالعه قرار دهد.پژوهش حاضر در پاسخگویی به سوالات فوق بر این نظر است : که اولا مهمترین علل وقوع جرایم تروریستی در شهرستان سراوان، مسایل مذهبی و قومیتی، با حمایت کشورهای متخاصم می باشد. ثانیا از مهمترین راه های پیشگیری جرایم تروریستی در منطقه سراوان می توان به انسداد کامل فیزیکی مرز، ایجاد وحدت و پرهیز از هر گونه تفرقه گرایی و استفاده صحیح از پتانسیل اقتصادی اشاره نمود. این پژوهش با روش توصیفی – تحلیلی این مهم را مورد بررسی قرار داده است.
واژگان کلیدی: جرم شناسی ،تروریسم ،پیشگیری
تروریسم بزرگترین خطر برای صلح و امنیت ملی و بین المللی شمرده میشود. این پدیده به سبب پیوند آن با تکنولوژیهای تازه، به یک گرفتاری راهبردی تبدیل شده و توانسته است گروه هایی کوچک، اما با ساختارهای پیچیده را به بازیگران برجسته در پهنهی بین المللی تبدیل کند. در این سالها، با گسترش پدیده تروریسم، جامعه انسانی مورد تهدید قرار گرفته ، و این پدیده در درون مرزهای جغرافیایی ویژهای قرار ندارد و خطری برای جهان شمرده میشود.
تروریسم بیگمان یکی از برجستهترین مسائل و دشواریها در جهان کنونی است. صدها سمینار و همایش برای شناختن و بررسی علل و ریشه های تروریسم و روش های جلوگیری از آن برپا شده و هزاران کتاب، در این باره در زمینه های گوناگون مانند: جامعه شناسی، سیاسی، حقوقی، مذهبی و اخلاقی نگاشته شده ، اما نه تنها پدیده تروریسم از میان نرفته یا کمتر نشده ، بلکه بر دامنه و گوناگونی آن افزوده شده است.
تروریسم پدیدهای بسیار پیچیده ای می باشد زیرا در چند دههی گذشته همواره دگرگون شده ا ست. شاید بتوان گفت که تروریسم، در شکل نخستین آن، رابطهای نزدیک با آرمانهای جامعه بشری داشته ،در دوران جنگ جهانی یکم، این واژه، مفاهیم انقلابی پیشین خود را به همراه داشت. در آن دوران، با فروپاشی امپراتوریهای عثمانی و اتریش- مجارستان، ناآرامیها و شورشها افزایش یافت. پس از جنگ جهانی دوم، تروریسم، نخست برای اشاره به شورشهای خشونت آمیز به کار میرفت؛ سپس از سوی گروه های ضد استعماری- ناسیونالیست و قومی گوناگون در آسیا، آفریقا و به ویژه در خاورمیانه در پایان دهه
این مطلب را هم اگر خواستید بخوانید :
کارآفرینی اینترنتی چیست؛ چگونه از اینترنت پول دربیاوریم؟
های 1940 و1950میلادی در مخالفت با استعمارگران به کار گرفته شد. در دهههای 1960 و 1970 میلادی، تروریسم رنگ انقلابی به خود گرفت. با وجود این، واژهی تروریسم اکنون ابعاد گستردهتری پیدا کرده و گروه های جدایی خواه قومی و ناسیونالیست را در خود جای داده ، یا برخی گروه ها را که به گونههای تازهی استعمارگری مخالفت می کنند. همچنین، تروریسم، به عنوان ابزاری برای بیثبات کردن جهان به کار گرفته میشود.
تروریسم در ادبیات سیاسی بسیاری از کشورها همواره یک مسئله یا موضوع امنیتی مهم بوده است؛ اما پس از رویدادهای 11 سپتامبر 2001 به یکی از مهمترین جستارها در زمینه امنیت بین المللی تبدیل شد. یکی از آثار رویدادهای 11 سپتامبر، دگرگون شدن حوزه اقدامات تروریستی بوده است.
جرایم تروریستی یکی از جرایم جهان شمول هستند که علاوه بر اینکه به افراد جامعه لطمه وارد میکنند، نظم عمومی را نیز مختل می کنند و در اکثر کشورهای دنیا در حال وقوع ، و مایه نگرانی عموم جامعه جهانی است. لیکن جامعه بین المللی تعریف قاطعی از آن ندارد و از طرفی هم در جستجوی از بین بردن تروریسم است. دکتر محمد حسین میر محمد صادقی نظرش در خصوص تعریف تروریسم این است که «ارائه یک تعریف مورد توافق جهانی در مورد تروریسم مشکل است.» ترور به معنی ترس و وحشت است و تروریسم گونه هایی دارد که عبارت اند از:1.تروریسم سیاسی 2. تروریسم مذهبی 3. تروریسم با پشتیبانی دولتها 4. تروریسم داخلی 5.تروریسم بین المللی6-سایبر تروریسم7-تروریسم پست مدرن .
امروزه خاور میانه گرفتار افراط گرایی ، تروریسم، جنگهای داخلی و بین دولتی، اشغال گرایی، توسعه نیافتگی و فقر شده است. کشور ایران نیز از دهه (1360) به بعد آماج حملات تروریستی بوده است . دولتهای غربی به ویژه : آمریکا ، با پیروزی انقلاب اسلامی ایران، منافع بسیار زیادی در منطقه خاورمیانه را از دست داده اند. سردمداران غرب دریافته اند که برای بقای سلطه خویش ، باید بر منابع انرژی جهان سیطره داشته باشند تا بتوانند رقبای بین المللی خود را در این رقابت ناکام گذارند. به همین دلیل منطقه خاورمیانه را که دارای غنی ترین منابع انرژی جهان می باشد را برگزیده اند و در این بین کشورهایی نظیر: جمهوری اسلامی ایران را مخالف سیاستهای استعماری خویش می دانند. در نتیجه به دنبال حذف نیروهای مخالف سیاستهای استکباری و صهیونیستی می باشند. به این ترتیب پایگاه های نظامی خود در منطقه را توسعه، و در جنوب شرق ایران در نزدیکی مرز ، با توجه به روابط حسنه خود با کشور پاکستان، پایگاه های نظامی کوچک احداث نموده ، و با سیاست ایجاد تفرقه قومی ، مذهبی به دنبال نا آرام نمودن جنوب شرق ایران می باشد که با همراهی کشور عربستان که برخی تضادهای سیاسی، مذهبی با ایران دارد و تجهیز بازوهای تروریستی(گروهکهای معاند) به دنبال تضعیف جمهوری اسلامی ایران هستند. چون تا کنون پژوهشی درخصوص علل و راه های پیشگیری از جرایم تروریستی در شهرستان مرزی سراوان صورت نگرفته، اهمیت کار تحقیق را بیشتر نموده تا پژوهشی با هدف علت یابی آن جرایم و راهکارهایی جهت کاهش و پیشگیری آن جرم در منطقه مورد بررسی و تحلیل قرار گیرد. در ایران تعقیب این گونه جرایم، توسط نیروهای امنیتی و بالاخص وزارت اطلاعات رصد می گردد وبیشتر پیشگیری به صورت کیفری توسط دادگاه اختصاصی انقلاب صورت می گیرد.در این زمینه نیز قانونی در خصوص جرایم تروریستی انگاشته نشده و بیشتر قضات با استناد به جرم محاربه با این گونه جرایم برخورد می نمایند حال به نظر می رسد : اقدامات کیفری که نوعی پیشگیری موقتی هستند علت را نمی توانند از بین ببرند و فقط معلول را حذف می کنند در حالیکه ما در این تحقیق به دنبال از بین بردن علت هستیم تا اصلا معلولی بوجود نیاید.علتهای جرایم تروریستی در شهرستان مرزی سراوان عبارتند از:1. بی ثباتی سیاسی و ایجاد بحران در داخل کشور مجاور یعنی پاکستان 2. همجوار بودن بلوچستان ایران با بلوچستان پاکستان که در سال (1336) به صورت تحمیلی توسط استعمار انگلیس از ایران جدا شده است.3.وجود قومیت در آن منطقه که زمینه ایجاد بحران امنیتی را فراهم می کند بویژه هنگامی که از پشتیبانی و حمایت هدفدار کشورهای خارجی برخوردار باشد.4. ناپایداری جمعیت و پراکندگی آن در شهرستان مرزی سراوان 5. طولانی بودن مرز با کشور همسایه 6. وجود محل امن برای مخفی شدن تروریستها در کشور پاکستان7. وجود پایگاه های نظامی کوچک آمریکا در آن سوی مرز ، جهت تحریک قومیت و مذهب با راهبرد جدید مبنی بر فدرالیسم و دامن زدن به نا امنی ها بواسطه سابقه دشمنی با حکومت ایران را می توان برشمرد.
عوامل این اقدامات تروریستی عبارتند از: الف: گروهکهای تروریستی: جند الله،جیش العدل که از اشرار متواری داخلی و بعضی قاچاقچیان با رهبری مولوی های تند رو تشکیل شده اند. و برای سرپوش گذاشتن بر شرارتهای خود بر مردم بی گناه ،وارد این گروهکها شده اند و برای اینکه مورد حمایت مردم آن منطقه قرار بگیرند به دروغ هدف خود را از این اعمال تروریستی، رفع تبعیض قومی و مذهبی اعلام می کنند ب: دولت آمریکا که در آن سوی مرز پایگاه نظامی دارد و به علت مخالف بودن با سیاستهای منطقه ای و جهانی ایران، به گروهکها، کمک مالی ، اطلاعاتی و تسلیحاتی نموده ، تا حکومت ایران تضعیف گردد. ج: حکومت پادشاهی عربستان با توجه به داشتن روابط حسنه با دولت پاکستان، ایدئولوژی واحد، داشتن دلارهای نفتی وافر و وجود فقر در منطقه بلوچستان توانسته نفوذ بیشتری در آن مناطق پیدا کند، دایر نمودن مدارس مذهبی و تبلیغ و ترویج وهابیت، همراه با تحریک مذهبی از اقدامات آن کشور می باشد، در این راستا، برای پیشبرد مقاصد ایدئولوژیک خود، با تجهیز گروهکهای تند رو از لحاظ مالی ،تجهیزاتی و اطلاعاتی تلاش در ناامن نمودن آن شهرستان نموده است . تا بتواند حکومت ایران را تحت فشار قرار داده و مانع پیشرفت آن به عنوان یک قدرت منطقه ای در مناسبات بین المللی گردد. شکست سیاستهای پی در پی آن کشور در منطقه، مزید بر علت شده تا بتواند ضربات تلافی جویانه بر حکومت ایران وارد کند.
راه های پیشگیری و جلوگیری از جرایم تروریستی در منطقه مرزی سراوان در مرحله نخست کنترل وانسداد فیزیکی مرز و عدم تردد غیر مجاز می باشد.که در این راستا علاوه بر احداث برجکها، تاسیس ایستگاه های رادار مجهز به امکانات پیشرفته و اپتیکی شنود و استراق سمع پیشنهاد می گردد. دوم : ملاقات مرزی بین مرزبانان دو کشور جهت کنترل بیشتر مرز و دستگیری افراد مذکور . سوم: از بین بردن تامین مالی تروریستها که از طریق مبارزه با قاچاق مواد مخدر و مبارزه با پولشویی میسر می باشد. چهارم: آموزشهای مردم آن منطقه از طریق صدا و سیما و اطلاع رسانی در خصوص هدف و هویت گروهک های ترویسیتی در داخل کشور پاکستان ، تا افراد ناآگاه در داخل کشور کمتر مورد اغفال قرار گیرند. پنجم: اطلاعات شناسنامه ای از مجرمین بالقوه ای داخلی، و مهم ترین راه پیشگیری از جریانهای هدایت شده تروریستی در آن منطقه استفاده صحیح از پتانسیل اقتصادی در جهت ایجاد رفاه برای مرز نشینها و ریشه کن کردن فقر و بیکاری می باشد، اولین پتانسیل اقتصادی، ازطریق توسعه کشاورزی با توجه به مهیا بودن شرایط موجود در آن منطقه از جمله: اراضی فراوان ، وجود نیروی انسانی جویای کار، جهت فراهم نمودن کمبود آب کشاورزی نیز می توان با مهار رودخانه های فصلی مانند: رودخانه ماشکیل و نهنگ و… و یا تهیه آب از چاه یا انتقال آب از دریای عمان، به توسعه کشاورزی کمک کرد که متعاقب آن اشتغال و رفاه اجتماعی را برای منطقه به ارمغان می آورد. در صورت عملیاتی شدن پتانسیل های اقتصادی اعم از: کشاورزی ،صنعتی و دامداری فواید ذیل حاصل می گردد که عبارتند از:
بررسی سابقه تاریخی و مبانی نظری و چارچوب های تئوریک تروریسم در خصوص اقدام علیه مرزهای شرقی ایران(سراوان) و راه های پیشگیری از آن،مورد بررسی قرار می گیرد.
ج) تأثیر شخصیت بزهکار بر شدت مجازات.. 88
1-تخفیف مجازات.. 89
2-تشدید مجازات.. 90
مبحث دوم: اجرای حکم با درنظرگرفتن شخصیت بزهکار. 90
گفتار اول: شخصیت بزهکار و نهاد آزادی مشروط. 92
الف) فلسفه آزادی مشروط. 92
ب) شروط اعطای آزادی مشروط. 93
گفتار دوم: شخصیت بزهکار و نهاد عفو و بخشودگی. 94
الف) عفو عمومی یا عام 95
ب) عفو خصوصی یا خاص… 96
گفتار سوم: اهمیت تشکیل پرونده شخصیت برای زندانیان. 97
الف) روش های اصلاحی و تربیتی. 98
1-روش تدریجی یا ایرلندی. 98
2-روش منطبق با شخصیت.. 98
ب) طبقه بندی زندانیان. 98
فصل چهارم: موانع و دشواری های بکارگیری پرونده شخصیت.. 101
مبحث اول: انتقادات وارد بر اعتبار پرونده شخصیت.. 102
مبحث دوم: انواع موانع. 104
گفتار اول: موانع قانونی. 104
الف) فقدان الزام قانونی جهت تشکیل پرونده شخصیت.. 104
ب) تراکم پرونده های کیفری و آثار آن. 105
ج) تنوع نداشتن ضمانت اجراها 106
د) محدودیت قضات در تعیین ضمانت اجراها 107
گفتار دوم: موانع قضایی. 108
الف) فقدان آموزش تخصصی جهت تشکیل پرونده شخصیت.. 108
ب) تخصصی نبودن انتصاب قضات.. 108
گفتار سوم: موانع اجرایی. 109
الف) زمانبر بودن تشکیل پرونده شخصیت.. 109
ب) کمبود امکانات مالی جهت تشکیل پرونده شخصیت.. 109
ج) کمبود آزمایشگاه های مجهز به نیروی متخصص و فناوری پیشرفته. 110
فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهاد 111
این مطلب را هم اگر خواستید بخوانید :
منابع. 117
پیوست ها 126
اشتغال ذهنی بشر به مسأله جرم و مبارزه با ارتکاب جرم شاید به قدمت تشکیل اولین جوامع در بدویترین اشکال خود بوده باشد ولی علیرغم قدمت و گذشت زمان طولانی بر این موضوع، طرح آن هیچ وقت کهنه نشده و پیوسته به عنوان موضوعی زنده و قابل بحث وجود داشته است. بنابراین مطالعه شخصیت انسان نیز از دوران قدیم مورد توجه بوده است و نظریات مختلفی دراین باره عنوان شده است.
تحت تأثیر اندیشه های مکتب تحققی، دفاع اجتماعی و به ویژه دفاع اجتماعی نوین، کاربرد اصطلاح «پرونده شخصیت» و «گزارش پیش از تعیین ضمانت اجرا» در نظام های کیفری دنیا متداول شد. همچنین در کنگره های بین المللی حقوق جزا و علم زندان ها تأکید شد که کیفر باید متناسب با شخصیت و حالت خطرناک مجرم باشد و اصل فردی کردن مجازات ها باید در قوانین کشورها پذیرفته و اجرا شود. به بیان دیگر سیاست اصلاح و درمان به عنوان شاخه ای از جرم شناسی بالینی موفق نخواهد شد مگر از راه شناسایی شخصیت مجرم و تشکیل پرونده شخصیت که ابزاری برای اجرای این سیاست است.
پرونده شخصیت که ضرورت تشکیل آن برای فرایند کیفری از نیمه دوم سده بیستم مورد توجه قرار گرفته است حاوی نتایج و آزمایش های روان شناسی، پزشکی و اجتماعی درباره متهم و محکوم است. دست اندرکاران عدالت کیفری با مطالعه این نتایج و به طور کلی اقدامات انجام یافته، سعی در تطبیق مجازاتها، اقدامات تأمینی و تربیتی و به طور کلی تصمیم های قضایی با شخصیت متهم یا بزهکار دارند.
تشکیل چنین پرونده ای در حقوق کیفری ایران در برخی قوانین از جمله در مواد 22 و 25 ق.م.ا. و مواد 37، 39، 59 و 63 لایحه مجازات اسلامی 1390 و نیز در مواد 47 و 64 آئین نامه اجرائی سازمان زندان ها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور به طور ضمنی یا صریح مورد توجه قرار گرفته است. با این وجود در ایران تشکیل چنین پرونده ای در مراحل رسیدگی کیفری الزامی نیست و این در حالی است که در برخی کشورها مانند فرانسه تشکیل پرونده شخصیت در مرحله تحقیقات مقدماتی در مورد جرائم جنایی الزامی است و در مقام اعطای تعلیق و آزادی مشروط نیز رجوع به پرونده شخصیت ضرورت دارد.[1]
با این وصف، پرونده شخصیت عبارت است از مجموعه آزمایش های جسمی و روانی و پژوهش های جامعه شناختی برای شناسایی شخصیت مجرم. گردآوری اطلاعات دقیق، مصاحبه کامل، مشاهده و معاینه علمی مجرم برای تشکیل پرونده شخصیت به تلاش و همت گروهی از متخصصان علوم مختلف مانند روانشناسی، پزشکی، روانپزشکی، جامعه شناسی، مددکاری و غیره بستگی دارد. این پرونده در فرایند کیفری و پساکیفری کاربردهای بسیاری دارد که اهمیت و ضرورت تشکیل پرونده شخصیت را نشان می دهند.
با وجود اینکه طی سالها مطالعه و تجربه ضرورت تشکیل پرونده شخصیت و اهمیت آن در فرایند کیفری و پساکیفری بیش از پیش آشکار شده است اما متأسفانه موانع و چالش هایی برای بکارگیری و بهرهمندی از مزایای آن وجود دارد و به ویژه جایگاه این پرونده درنظام کیفری ایران مطلوب نیست. بنابراین کارکرد پرونده شخصیت در ایران، در زمینه اصلاح و درمان مجرمان مورد توجه کافی قرار گرفته است.
واژگان کلیدی: شخصیت، پرونده شخصیت، جرم شناسی بالینی، اصلاح و درمان، حالت خطرناک
شخصیت در لغت به معنی شرافت، نجابت، بزرگواری، مرتبه و درجه آمده است، شخصیت از دیدگاه روانشناسی با آنچه در اصطلاح عامیانه متداول است متفاوت می باشد. شخصیت ترجمه کلمه personality است و از واژه persona مشتق شده است، پرسونا به معنی ماسکی بود که در قدیم بازیگر تئاتر به چهره خود می زد و آن را تا آخر نمایش نگه می داشت. در تعریف شخصیت باید گفت «شخصیت یعنی عنصر ثابت رفتار فرد، شیوه بودن او و بطور کلی آنچه همراه با او هست و موجب تمایز او از دیگران می شود.»[2]
از آنجا که عوامل موثر در شکل گیری شخصیت و تکوین آن مشتمل بر عوامل مختلفی است که از آن جمله می توان به عامل ژنتیک، وراثت و محیط اشاره کرد و همچنانکه از دیرباز در میان فلاسفه و متفکران درخصوص جبر و اختیار اختلاف نظر وجود داشته در جرم شناسی نیز اصل اختیار و آزادی در بزهکاری و همچنین تئوری جبر در بزهکاری هر کدام طرفدارانی دارد.
جرم شناسان در بررسی چگونگی تکوین پدیده جزایی در جامعه، علل جرم زایی را به عوامل فردی، روانی، محیطی و اجتماعی تقسیم می نمایند. سن، جنسیت، وراثت، اختلالات و عقده های روانی، نابسامانی های خانوادگی، طلاق، بیکاری، بی سوادی، اعتیاد، فقر فرهنگی و اقتصادی به عنوان بزرگترین عوامل جرم زا، نقش انکارناپذیری در زایش ناهنجاری های اجتماعی همچون جرم دارند.
در نظام حقوقی ایران طبق ماده 38 آئین نامه اجرایی سازمان زندان ها و اقدامات تأمینی و تربیتی مصوب 1384 شناخت شخصیت محکومان به حبس و کشف و حل مشکلات شخصی، خانوادگی و اجتماعی آنان با کسب نظر روان شناسان و ضبط این اطلاعات در پرونده شخصیت صریحاً ذکر شده و مطابق بند «ک» ماده 18 آئین نامه مذکور، تهیه آمار و اطلاعات جهت استفاده در امور اجرایی و مطالعات کیفر شناسانه لازم دانسته شده است.[3]
با عنایت به اینکه ضرورت تشکیل پرونده شناسایی شخصیت بزهکار در امور کیفری از ضروریات یک دادرسی عادلانه کیفری است و این مسأله مخصوصاً در مرحله اتهامی یا دادسرا با حقوق دفاعی متهم و دفاع از اصل آزادی و حقوق فردی متهمان ملازمه دارد و این مسأله در حقوق کیفری ایران به سکوت برگزار شده است و فقط در یک مورد از این پرونده صحبت به میان آمده و آن هم در مرحله اجرای مجازات حبس که در آئین نامه سازمان زندانها و اقدامات تأمینی و تربیتی مندرج است که وافی به مقصود نمی باشد. لذا به منظور تعدیل عوامل زمینه ساز بزهکاری و در نتیجه مشاهده سیر نزولی آمار جرائم، تشکیل پرونده شخصیت متهم (نه فقط محکومان به حبس) در تمام مراحل دادرسی و اتکا به این پرونده جهت صدور حکم لازم و ضروری است.
یکی از مسائل مهم که شاید در کشور ما به آن توجهی نشده است و یا طی چند سال اخیر با اقتباس از کشورهایی نظیر انگلستان به تازگی مورد بررسی قرار گرفته است مسئله پرونده شخصیت و بررسی تأثیر آن بر اصلاح و بازپروری اجتماعی مجرمین و جلوگیری از تکرار جرم می باشد. هر اجتماعی طبق آداب و رسوم، اعتقادات مذهبی، اوضاع اجتماعی، اقتصادی و سیاسی دارای اصول و قواعدی است که اگر فردی اصول و قواعد مزبور را رعایت نکند در انظار عمومی قابلیت انطباق اجتماعی نداشته و دارای حالت خطرناک و در مظان ارتکاب جرم است.
شخصیت عبارت است از تمامیت جسمانی، روانی و اجتماعی فرد. با توجه به این تعریف می توان شخصیت هر فرد را از سه جنبه مورد مطالعه قرار داد: زیست شناسی، روانشناسی و جامعه شناسی. از جنبه زیست
بند سوم : استقلال و بی طرفی دادرسی در مقررات داخلی 125
گفتار چهارم : آئین دادرسی دادسرا و دادگاه های بدوی و تجدیدنظر انتظامی سردفتران و دفتریاران 126
نتیجه گیری : 130
منابع: 132
الف) کتب: 132
ب) قوانین و مقررات و مجلات: 132
ج ـ منابع آئین نامه ای : 134
د ـ منابع انگلیسی : 132
چکیده :
ثبت اسناد و املاک، امروزه نقش بسزایی در تثبیت حقوق افراد ایفا می کند؛ به گونه ای که اسناد رسمی در شرایط کنونی، از برترین دلایل اثبات قضیه به شمار می روند. اما، کهنه بودن مقررات ثبتی،تاحدود زیادی نحوه رسیدگی به تخلفات ثبتی ، اتخاذ سیاست ها و رویه های غیر دقیق در این قلمرو، عدم توجه به بهره گیری از ابزار ها و سازوکارهای در جهت روزآمد کردن نحوه رسیدگی به جرایم و تخلفات ثبتی سبب شده است در برخی از موارد از اصول دادرسی منصفانه عدول کنیم . از موارد عدول از دادرسی منصفانه می توان به قانون دفاتر اسناد رسمی مصوب 25 تیر 1354 و همچنین آیین نامه وزارت دادگستری مصوب 17 دی 1354 حق تجدید نظر از احکام صادره را مورد توجه و تاکید قرار داده است. بدین منظور طبق ماده 35 قانون مزبور در کنار دادگاه بدوی دادگاه تجید نظر پیش بینی شده است. اما اگر در حین رسیدگی حکم تعلیق سر دفتر یا دفتر یار صادر شود . این حکم غیر قابل تجدید نظر و از موارد عدول از اصول دادرسی منصفانه است .این پژوهش به صورت توصیفی تحلیلی و با بهره گرفتن از روش کتابخانه ایی به چگونگی رسیدگی به تخلفات سر دفتران و دفتر یاران دفاتر اسناد رسمی در پرتو اصول حاکم بر دادرسی منصفانه پرداخته است.
واژگان کلیدی: دفتر اسناد رسمی، ثبت اسناد، تخلف انتظامی،رسیدگی منصفانه ، دادگاه انتظامی
مقدمه
همه میدانیم که نهاد تنظیمکننده سند، قدیمیترین نهاد حقوقی در ایران باستان خصوصاً ایران پس از ظهور اسلام است. این نهاد از چنان اهمیتی برخوردار است که در تمام اعصار تاریخی پس از اسلام مورد توجه خاص بوده و مقررات آن مکرراً دستخوش تحول گردیده است.
از طرفی قضاوت و سردفتری از امور مهم دنیای امروز است که اهمیت و اعتبار آن بر هیچکسی پوشیده نیست. خداوند متعال در سوره بقره بر مکتوب کردن معاملات تاکید فرموده و اشتغال به آن در اجرای دستور خداوند و بر افراد واجد شرایط، فرض شده است. علاوه بر آن امین بودن سردفتر از خصایص پیامبر عظیمالشأن اسلام(ص) نشأت میگیرد و امانتداری، رکن اصلی و افتخار دفاتر اسناد رسمی است.
بنابراین به لحاظ اهمیت و حساسیت و اعتبار و موقعیت این حرفه شریف و حفظ و حرمت آنان، قانونگذار در قوانین و مقررات مختلف، لزوم بازرسی عملکرد دفاتر و تخلفات آنان، را تبین کرده است تا اعمال و رفتارشان را زیرنظر داشته و در صورت تخطی، مجازاتی متناسب اعمال نماید.
نکته مهمی که در اینجا باید متذکر شد و یکی از حقوقدانان نیز بدان اشاره نموده، آن است که مقررات مربوط به تخلفات انتظامی سردفتران باید از صنف سردفتران تراوش کند. به عبارتی، متن تخلفات انتظامی باید از دل کانون سردفتران در آید و این سردفتران هستند که باید بنشینند و بگویند که چه اعمالی موجب کسر اعتبار برای ماست. از نظر این حقوقدان، قانون تخلفات انتظامی سردفتران مشروعیت ندارد یعنی در وضع و تنظیم این مقررات انتظامی صنفی با سردفتران و یا کانون سردفتران و دفتریاران مشورت نشده است، هرچند که قانون است.
این استاد حقوق کیفری، راه نجات دفاتر اسناد رسمی را استقلال سردفتران میداند و معتقد است که بازنویسی مقررات دفاتر اسناد رسمی از جمله تخلفات
این مطلب را هم اگر خواستید بخوانید :
پایان نامه رایگان درباره شاهنشاهی هخامنشی، اسکندر مقدونی، کمک رسانی
انتظامی باید با مشارکت گروههای کارشناسی خود کانون انجام شود و سپس به متون قانون تبدیل شود و به تصویب قوهمقننه برسد.
دادرسی منصفانه به عنوان مجموعه اصولی و قواعدی که رعایت آنها به همه قضات کیفری، حقوقی و اداری توصیه میشود، با تأخیری نسبتاً طولانی از نیمه قرن بیستم به این سو مطرح شده است. نخستین توجه بینالمللی به دادرسی عادلانه به عنوان مجموعهای از اصول حقوق بشری حاکم بر دادرسیها در اعلامیه حقوق بشر مصوب 1948 صورت گرفت. با توجه به توضیحات فوق آین تحقیق درپی آن است که به چگونگی رسیدگی به تخلفات سر دفتران و دفتر یاران دفاتر اسناد رسمی در پرتو اصول حاکم بر دادرسی منصفانه بپزدازد.
هر حوزه ای از حقوق اقتضائات خاص خود را داراست و بنا بر طبیعتش برخی اعمال مختص حوزه خاصی از حقوق است و هر چند نوعاً دانشجوی حقوق با اعمالی آشنا می شود که کاربرد عملی بیشتری در جامعه داشته باشد و با حوزه های خاص آشنایی کمتری پیدا می کند، ولی نباید رسیدگی به جرایم را در حقوق کیفری فقط به حوزه های عمومی مانند سرقت و خیانت در امانت و چک پرداخت نشده محدود کرد.رسیدگی به جرایم سردفتران و دفتریاران در پرتو دادرسی عادلانه حوزه خاصی از حقوق است و دانشجویان یا با این حوزه آشنا نیستند یا آشنایی کمتری دارند و کمتر مقاله یا کتابی هم به این حوزه می پردازد. پایان نامه حاضر با درک این مهم به بیان اصول دادرسی منصفانه سردفتران و دفتر یاران به نقد و بررسی پرداخته و ابعاد مختلف دارسی به جرایم سردفتران و دفتر یاران را از جهات مختلف به نحو موشکافانه و با ارائه راهکارها و پیشنهاداتی سعی در کمک به حل مشکلات این حوزه کرده و در نهایت به تجزیه و تحلیل می پردازد.
تا کنون در این زمینه پژوهش کامل و مدونی صورت نگرفته است و بیشتر پژوهش انجام شده ابعاد ونوع تخلفات و جرایم سر دفتران و دفتریاران ، و نه نحوه رسیدگی به این تخلفات واینکه در رسیدگی به این تخلفات آیا اصول دادرسی منصفانه رعایت می شود یا خیر ، را بررسی کرده و ازموضوع این پایان نامه خارج است در نتیجه نیازی به اشاره به آنها احساس نگردید.
در کتب حقوق معمولاً از دادرسی جرایمی بحث می شود که بیشتر مبتلا به جامعه می باشند و جرایمی که در قوانین خاص پیش بینی شده اند کمتر مورد نقد و بررسی قرار می گیرند. جرایم سردفتران و دفتریاران جزء
2-1-2-2-1-1-7- استفاده از پروتکلهای رمزگذاری.. 79
2-1-2-2-1-1-7-1- پروتکل HTTPS.. 79
2-1-2-2-1-1-7-2- پروتکل و گواهینامۀ دیجیتال SSL.. 80
2-1-2-2-1-1-8- پالایش یا فیلترینگ…. 80
2-1-2-2-1-1-9- راهاندازی مرکز داده 81
2-1-2-2-1-1-10- طرح شبکۀ ملّی اطلاعات… 82
2-1-2-2-1-1-11- اینترانت… 82
2-1-2-2-1-1-12- تولید نرم افزارهای بومی.. 83
2-1-2-2-1-1-12-1- سیستم عامل قاصدک… 83
2-1-2-2-1-1-12-2 نرم افزار (PVT Pro) 83
2-1-2-2-1-1-12-3- موتور جستجوی پارسی جو. 84
2-1-2-2-1-1-12-4- پست الکترونیکی بومی.. 84
2-1-2-2-2- اقدامات سازمانها و مؤسسات… 85
2-1-2-2-2-1- وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات… 85
2-1-2-2-2-2- سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی.. 86
2-1-2-2-2-3- شرکت ارتباطات زیرساخت… 87
2-1-2-2-2-4- سازمان فناوری اطلاعات… 87
2-1-2-2-2-5- کارگروه مبارزه با ویروسهای صنعتی جاسوسی.. 88
2-1-2-2-2-6- قرارگاه دفاع سایبری.. 88
2-1-2-2-2-7- مرکز مدیریت امداد و هماهنگی عملیات رخداد رایانهای (ماهر) 88
2-1-2-2-2-8- سازمان پدافند غیرعامل.. 89
2-1-2-2-2-9- پلیس فضای تولید و تبادل اطلاعات ناجا 91
2-1-2-2-2-10- سازمان بررسی جرایم سازمان یافته. 92
2-1-2-2-2-11- انجمن رمز ایران.. 94
2-1-2-2-2-12- مرکز ملّی فضای مجازی.. 94
2-1-2-2-2-13- مؤسسۀ استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران.. 95
2-1-2-2-2-13-1- استاندارد فناوری اطلاعات- فنون امنیتی-آیین کار مدیریت امنیت اطلاعات………96
2-1-2-2-2-13-2- فناوری اطلاعات- فنون امنیتی- سامانههای مدیریت امنیت اطلاعات- مرور کلی و واژگان 96
2-1-2-2-2-13-3- فناوری اطلاعات- فنون امنیتی- الزامهای نهادهای ممیزی کننده و گواهی کننده سیستمهای مدیریت امنیت اطلاعات… 97
2-1-2-2-2-13-4- فناوری اطلاعات- فنون امنیتی- سامانههای مدیریت امنیت اطلاعات-الزامات… 97
2-1-2-2-2-14- مرکز مدیریت توسعۀ ملی اینترنت (متما) 98
2-1-2-2-2-15- گروه زیر ساخت شبکه و امنیت فضای تبادل اطلاعات… 99
2-1-2-2-2-16- مرکز تحقیقات مخابرات ایران.. 100
2-2- راهکارهای پیشگیری از بزهدیدگان تروریسم سایبری در اسناد بینالمللی.. 100
این مطلب را هم اگر خواستید بخوانید :
2-2-1- اقدامات پیشگیرانۀ کیفری در اسناد بینالمللی و منطقهای.. 101
2-2-1-1- کنوانسیون راجع به جلوگیری از اعمال غیرقانونی علیه امنیت هواپیمایی کشوری.. 103
2-2-1-2 -کنوانسیون جلوگیری از بمب گذاری تروریستی.. 105
2-2-1-3- کنوانسیون سرکوب حمایت مالی از تروریسم.. 106
2-2-1-4- کنوانسیون توکیو راجع به جرائم و برخی از اعمال ارتکابی دیگر در هواپیما 108
2-2-1-5- قطعنامۀ شمارۀ1373 شورای امنیت… 109
2-2-1-6- اعلامیۀ راجع به اقدامات ناظر به امحای تروریسم بینالمللی.. 109
2-2-1-7- راهبرد جهانی ضد تروریسم سازمان ملل متحد در سال 2005. 110
2-2-1-8- بیانیۀ یازدهمین نشست پیشگیری از جرایم و بسط عدالت کیفری سازمان ملل متحد در سال 2005 111
2-2-1-9- کنوانسیون اروپایی مقابله با تروریسم.. 111
2-2-1-10- کنوانسیون منطقهای سازمان همکاریهای منطقهای آسیای جنوبی.. 113
2-2-1-11- کنوانسیون سازمان کنفرانس اسلامی در زمینۀ مبارزه با تروریسم بینالمللی.. 115
2-2-1-12- معاهدۀ همکاری میان دولتهای عضو کشورهای مستقل مشترکالمنافع در مبارزه یا تروریسم 117
2-2-1-13- کنوانسیون سازمان وحدت آفریقا دربارۀ پیشگیری و مبارزه با تروریسم و پروتکل سال ۲۰۰۴ الحاقی به آن 119
2-2-1-14- کنوانسیون عربی مقابله با تروریسم.. 122
2-2-1-15- توصیه نامهها و کنوانسیون جرایم سایبر شورای اروپا 122
2-2-1-16- کنوانسیون سازمان کشورهای آمریکایی راجع به پیشگیری و مجازات اعمال تروریستی.. 127
2-2-1-17- قطعنامۀ ایجاد فرهنگ جهانی امنیت سایبری و تلاشهای ملی برای حفاظت از زیرساختهای اطلاعاتی حساس 128
2-2-1-18- قطعنامۀ ایجاد فرهنگ جهانی در رابطه با امنیت سایبر. 128
2-2-1-19- قطعنامۀ مبارزه با سوءاستفادۀ جنایتکارانه از فناوری اطلاعات… 129
2-2-1-20- قطعنامۀ ایجاد فرهنگ جهانی امنیت سایبر و حمایت از زیرساختهای اطلاعاتی حساس…. 130
2-2-2- اقدامات پیشگیرانۀ غیر کیفری در اسناد بینالمللی و منطقهای.. 131
2-2-2-1- توصیه نامههای نشریۀ بینالمللی سیاست جنایی.. 131
2-2-2-2- دستورالعمل و توصیه نامههای سازمان همکاری و توسعۀ اقتصادی.. 133
2-2-2-3- هشتمین نشست سازمان ملل متحد دربارۀ پیشگیری از جرم و اصلاح مجرمین.. 137
2-2-2-4- راهبرد جهانی ضد تروریسم سازمان ملل متحد در سال 2006. 138
2-2-3- اقدامات سازمانهای بینالمللی و منطقهای.. 138
2-2-3-1- اقدامات اتحادیۀ بینالمللی مخابرات… 138
2-2-3-2- گروه کاری اطلاعات و ارتباطات همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوس آرام. 139
2-2-3-3- سازمان پلیس جنایی بینالملل.. 140
2-2-3-4- گروه جی هشت… 141
2-2-3-5- انجمن بینالمللی حقوق جزا 141
2-2-3-6- سازمان امنیت و همکاری اروپا 142
2-2-3-7- مؤسسۀ بینالمللی همکاری در مقابل تهدیدات سایبری.. 143
2-2-3-8- سازمان ناتو. 144
نتیجه گیری مباحث فصل………………………………………………………………………………………………………………… 144
فصل سوم: روشهای حمایت از بزهدیدگان تروریسم سایبری در حقوق کیفری ایران و اسناد بینالمللی
3-1- روشهای حمایت از بزهدیدگان تروریسم سایبری در حقوق کیفری ایران.. 147
3-1-1- حمایت کیفری.. 148
3-1-1-1- حمایت کیفری ساده 149
3-1-1-1-1- قانون جرایم رایانهای مصوب 1388. 150
3-1-1-1-2- قانون تجارت الکترونیکی مصوب 1382. 155
3-1-1-1-3- قانون مجازات اسلامی مصوب 1370. 156
3-1-1-1-4- قانون راجع به مجازات اخلالگران در صنایع نفت مصوب 16 مهر 1336. 158
3-1-1-1-5- قانون مجازات اخلالگران در تأسیسات آب، برق، گاز و مخابرات کشور مصوب 12 دی ماه 1351 159
3-1-1-1-6- قانون کیفر بزههای مربوط به راهآهن مصوب 31 فروردین 1320و اصلاحات بعدی. 161
3-1-1-1-7- لایحۀ مبارزه با تروریسم.. 162
3-1-1-2 حمایت کیفری ویژه یا افتراقی.. 162
3-1-1-2-1- قانون جرایم رایانهای مصوب 1388. 163
3-1-1-2-2- قانون تجارت الکترونیکی مصوب 1382. 164
3-1-1-2-3- قانون راجع به مجازات اخلالگران در صنایع نفت مصوب 16 مهر 1336. 164
3-1-1-2-4- قانون مجازات اخلالگران در تأسیسات آب، برق، گاز و مخابرات کشور مصوب 12 دی ماه 1351 165
3-1-1-3- حمایت کیفری دنبالهدار 165
3-1-1-3-1- قانون جرایم رایانهای مصوب 1388. 166
3-2- روشهای حمایت از بزهدیدگان تروریسم سایبری در اسناد بینالمللی… 166
3-2-1- حمایت کیفری.. 167
3-2-1-1- کنوانسیون جرایم سایبر شورای اروپا 168
3-2-1-2- کنوانسیون راجع به جلوگیری از اعمال غیرقانونی علیه امنیت هواپیمایی کشوری.. 169
3-2-1-3- کنوانسیون جلوگیری از بمب گذاری تروریستی.. 170
3-2-1-4- کنوانسیون سرکوب حمایت مالی از تروریسم.. 171
3-2-1-5- کنوانسیون توکیو راجع به جرائم و برخی از اعمال ارتکابی دیگر در هواپیما 172
3-2-1-6- قطعنامۀ شمارۀ 1373 شورای امنیت… 173
3-2-1-7- راهبرد جهانی ضد تروریسم سازمان ملل متحد در سال 2005. 173
3-2-1-8- بیانیۀ یازدهمین نشست پیشگیری از جرایم و بسط عدالت کیفری سازمان ملل متحد در سال 2005 174
3-2-1-9- کنوانسیون اروپایی مقابله با تروریسم.. 174
3-2-1-10- کنوانسیون منطقهای سازمان همکاریهای منطقهای آسیای جنوبی.. 175
3-2-1-11- کنوانسیون سازمان کنفرانس اسلامی در زمینۀ مبارزه با تروریسم بینالمللی.. 176
3-2-1-12- معاهدۀ همکاری میان دولتهای عضو کشورهای مستقل مشترکالمنافع در مبارزه یا تروریسم 177
3-2-1-13- کنوانسیون سازمان وحدت آفریقا دربارۀ پیشگیری و مبارزه با تروریسم و پروتکل سال ۲۰۰۴ الحاقی به آن 178
3-2-1-14- کنوانسیون عربی مقابله با تروریسم.. 180
3-2-1-15- کنوانسیون سازمان کشورهای آمریکایی راجع به پیشگیری و مجازات اعمال تروریستی.. 180
3-2-1-16- قطعنامۀ ایجاد فرهنگ جهانی امنیت سایبری و تلاشهای ملّی برای حفاظت از زیرساختهای اطلاعاتی حساس 181
3-2-1-17- قعنامۀ مبارزه با سوءاستفادۀ جنایتکارانه از فناوری اطلاعات… 181
3-2-1-18- قطعنامۀ ایجاد فرهنگ جهانی امنیت سایبر و حمایت از زیرساختهای اطلاعاتی حساس…. 182
3-2-1-19- کنوانسیون بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی.. 182
3-2-1-20- قطعنامۀ راجع به حمایت از قربانیان تخلفات فاحش بینالمللی از قواعد بشر بینالمللی و تخلفات جدی از حقوق بشردوستانۀ بینالمللی.. 183
3-2-1-21- نشست هفتم سازمان ملل متحد دربارۀ پیشگیری از جرم و اصلاح مجرمان.. 183
3-2-1-22- نشست هشتم سازمان ملل متحد دربارۀ پیشگیری از جرم و اصلاح مجرمان.. 183
3-2-1-23- نشست دهم سازمان ملل متحد دربارۀ پیشگیری از جرم و اصلاح مجرمان.. 184
3-2-1-24- پیش نویس کنوانسیون سازمان ملل متحد دربارۀ عدالت و پشتیبانی برای بزهدیدگان و قربانیان سوءاستفاده از قدرت 184
3-2-2- حمایتهای مدنی.. 186
3-2-2-1- حمایت مادی.. 186
3-2-2-1-1- کنوانسیون پیشگیری از تروریسم شورای اروپا 187
3-2-2-1-2- کنوانسیون منع حمایت مالی از تروریسم.. 187
3-2-2-1-3- توصیه نامۀ کمیتۀ وزیران عضو اتحادیۀ اروپا برای حمایت از قربانیان جرایم.. 188
3-2-2-1-4- راهبرد جهانی ضد تروریسم سازمان ملل متحد در سال 2005. 188
3-2-2-1-5- پیوست اعلامیۀ اصول بنیادین عدالت برای بزهدیدگان و قربانیان سوءاستفاده از قدرت… 189
3-2-2-1-6- پیش نویس کنوانسیون سازمان ملل متحد دربارۀ عدالت و پشتیبانی برای بزهدیدگان و قربانیان سوءاستفاده از قدرت مصوب 2010. 190
3-2-2-1-7- کنوانسیون اروپایی پرداخت غرامت به بزهدیدگان جرمهای خشونت بار 192
3-2-2-1-8- قطعنامۀ راجع به حمایت از قربانیان نقض فاحش قوانین بینالملل حقوق بشر و نقض جدی حقوق بینالملل بشر دوستانه. 192
3-2-3- حمایتهای عاطفی و حیثیتی.. 194
3-2-3-1- اختلالهای فوبی.. 195
3-2-3-2- اختلال استرس پس از سانحه. 196
3-2-3-3- پیوست اعلامیۀ اصول بنیادین عدالت برای بزهدیدگان و قربانیان سوءاستفاده از قدرت.196
3-2-3-4- قطعنامۀ راجع به حمایت از قربانیان نقضهای فاحش حقوق بینالمللی حقوق بشر و نقض شدید حقوق بشر دوستانۀ بینالمللی.. 198
3-2-3-5- کنوانسیون اروپایی پرداخت غرامت به بزهدیدگان جرمهای خشونت بار 199
3-2-3-6- اصول بنیادین بهکارگیری برنامههای عدالت ترمیمی در موضوع های جنایی.. 199
3-2-3-7- کنوانسیون اروپایی پیشگیری از تروریسم.. 200
3-2-3-8- پیش نویس کنوانسیون سازمان ملل متحد دربارۀ عدالت و پشتیبانی برای بزهدیدگان و قربانیان سوءاستفاده از قدرت 200
3-2-3-9- توصیه نامۀ میانجیگری در قلمرو کیفری.. 202
3-2-4- حمایتهای پزشکی.. 202
3-2-5- حمایت شکلی.. 205
3-2-5-1- کنوانسیون جرایم سایبر. 205
3-2-5-2- اعلامیۀ اصول بنیادین عدالت برای بزهدیدگان و قربانیان سوءاستفاده از قدرت مصوب 1985… 206
3-2-5-3- پیش نویس کنوانسیون سازمان ملل متحد دربارۀ عدالت و پشتیبانی از بزهدیدگان و قربانیان سوءاستفاده از قدرت مصوب 2010. 207
3-2-6- بررسی تطبیقی حمایت از بزهدیدگان تروریسم سایبری در برخی کشورها 208
3-2-6-1- تروریسم سایبری در گرجستان.. 208
3-2-6-2- تروریسم سایبری در هند. 209
3-2-6-3- تروریسم سایبری در پاکستان.. 209
نتیجهگیری مباحث فصل.. 210
نتیجهگیری تحقیق.. 211
پیشنهادات… 213
فهرست منابع و مآخذ. 216
پیوست ها 234
مقدمه
تروریسم یکی از عوامل اصلی و همیشگی اثرگذار در تهدید امنیت ملّی کشورها در ابعاد مختلف داخلی و خارجی بوده است. هرچند تروریسم همواره و از گذشتههای دور به عنوان یک عامل تهدیدکنندۀ امنیت ملّی کشورها مطرح بوده؛ اما این پدید نیز در دنیای امروزی به یکی از مهمترین دغدغههای امنیتی ملّتها و دولتها در سراسر جهان تبدیل شده و تحت تأثیر تحولات جهانی شدن، دچار دگرگونی و تغییرات اساسی شده است.
امروزه رایانه به عنوان یکی از وسایل معمولی و مرسوم در جامعه تبدیل شده است که از آن برای انجام امور روزمره مانند انتقال وجوه الکترونیکی، ذخیرۀ حجم وسیعی از اطلاعات مانند اطلاعات پزشکی، اعتباری و مالی، اتوماسیونهای اداری، کنترل و نظارتهای زیرساختی در حوزههای صنعتی، نظامی، بهداشتی، و… استفاده میشود. رایانه با تواناییهای شگفت انگیزی همچون ذخیرهسازی اطلاعات در حجم بالا، سرعت پردازش زیاد، دسترسی آسان، خستگیناپذیری و محاسن بیشمار دیگر، امکانات زیادی را برای بشر به ارمغان آورده است که از جهت دیگر، سبب بروز جرایم نوینی شده که در مقایسه با جرایم کلاسیک خطرناکتر هستند. تروریسم نیز از مدرنیزه شدن دولتها تأثیر پذیرفته و اعمال و اقدامات تروریستی نیز در این راستا، جنبههای نوینی به خود گرفتهاند. این تغییر در شیوههای تروریسم، از شیوۀ سنتی به شیوههای الکترونیکی، به یکی از بزرگترین چالشهای جوامع مدرن تبدیل شده است. اتصال هرچه بیشتر شبکههای رایانهای گوناگون در سراسر جهان و قرار گرفتن حجم بیشتری از اطلاعات ارزشمند بر روی این شبکهها، جذابیت رایانهها و شبکههای رایانهای را به عنوان اهداف حملات تروریستی هرچه بیشتر ساخته است.
آن دسته از تهدیدکنندگانی که در این پایان نامه مورد توجه قرار گرفتهاند، تروریستهایی هستند که صرف نظر از ماهیت و اهداف اقداماتشان، نتایج زیانباری به جای میگذارند. تروریستهای سایبری به طور معمول، نقاط حساس و حیاتی جوامع را هدف قرار میدهند تا اساسیترین ضربات را به دشمنان خود وارد کنند. دغدغۀ اصلی تمامی مخاطبان این تئاتر وحشتناک، خسارات سنگین و بعضاً جبران ناپذیر مالی و جانی است. اشخاص یا گروههای تروریستی سایبری با بهره گرفتن از امکانات نامحدود و در برخی موارد حتی رایگان، قادر خواهند بود در سرتاسر جهان با فشار دادن کلیدی فضای سایبر را به مخاطره بکشانند و به واسطۀ استخدام نیروهای متخصص در زمینۀ فناوری اطلاعات، از جمله، نفوذگران[1]، کرکرها[2] و با انتشار بدافزارهای مخرب رایانهای در عرض چند ثانیه، هزاران سیستمهای رایانهای و مخابراتی در جهان را آلوده نمایند. نتایج وحشتناک بر سیستمهای رایانهای و مخابراتی که در قالب جاسوسی رایانهای، سرقت دادهها، تخریب برنامه و دادههای رایانهای ارتکاب مییابد، منجر به تخریب سخت افزارهای رایانهای، مختل شدن خطوط نیرو، اختلال در سیستمهای اورژانسی، و در برخی موارد منجر به صدمات شدید جسمانی و روانی در افراد جامعه میگردد. با نگاهی به افزایش رخدادها و حملههای سایبری علیه بیشتر کشورهای توسعهیافته و بروز خسارات شدید در زیرساختهای حیاتی، میتوان به فاجعهآمیز بودن نتایج حملات تروریستی سایبری علیه سیستمها و داراییهای پی برد که تأثیرات شدیدی بر امنیت فیزیکی، اقتصاد ملّی یا ایمنی همگانی خواهد گذاشت.
با توجه به شیوع حملات سایبری در سرتاسر جهان، لزوم توجه به بزهدیدگان تروریسم سایبری در حقوق موضوعه و اسناد بینالمللی دیده میشود. کشور ما نیز از حملات سایبری مستثنی نبوده به طوری که در سالهای اخیر، به دلیل شدت گرفتن مخالفتهای سران کشورهای اروپایی و غربی به ادامۀ فعالیتهای هستهای در ایران، حملاتی به قصد مختل کردن این تأسیسات، از سوی برخی کشورها از قبیل اسرائیل و آمریکا صورت گرفته است. در خصوص موضع حقوق کیفری ایران در مقابله با تروریسم میتوان گفت که قانونگذار کیفری ایران فاقد جرمانگاری مستقل در مورد تروریسم و جرایم آن است و در واقع سیاست جنایی ایران مبتنی بر سیاست مصداقی است و میتوان مواردی را که با مفهوم ترویسم منطبق است تشخیص داد. از جمله موارد جرمانگاریشده که میتوان برای مقابله با تروریسم استناد کرد، محاربه است و البته عدهای معتقدند که با جرمانگاری عنوان فقهی محاربه میتوان با تروریسم و اشکال آن مقابله کرد ولی آشکار است که با توجه به گسترش فنآوریهای نوین و استفادۀ گروههای تروریستی از آن، دیگر محاربه قادر نیست به تمامی این رفتارها پاسخ دهد. بنابراین با توجه به ماهیت و ابزارهای مورد استفاده توسط تروریستهای سایبری و خلاء ناشی از قوانین کیفری و غیرکیفری، تلفات و خسارتهای زیانبارتری را نسبت به دیگر انواع تروریسم متحمل خواهیم شد. گستردگی فضای سایبر و به خدمت گرفتن آن توسط اکثر افراد جامعه و زیرساختهای کشور، طیف گستردهای از مباحث را پیرامون بزهدیدگان این پدیده و چگونگی حمایت و جبران خسارتهای وارد آمده به آنها را چه در حقوق داخلی کشورمان و کشورهای دیگر و چه در سطح بینالملل شکل داده است.
در این میان آن چه از اهمیت ویژهای برخوردار است، توجه به بزهدیدگان تروریسم سایبری است که به نوعی بزهدیدۀ سایبری محسوب میشوند و نمیتوان همانند دیگر انواع بزهدیدگان تروریسم، به دلیل موقعیت و مکان بزه که در دنیای مجازی قرار دارند، با شیوهای یکسان از آنها حمایت نمود. بدین منظور در سالهای اخیر، جرمشناسان خارجی و افراد دیگری به شاخهای جدید از بزهدیدهشناسی، به عنوان بزهدیدهشناسی سایبری، به منظور تبیین نقش افراد جامعه و محیط سایبر در شکلگیری بزههای رایانهای پرداختهاند. بر این اساس پرداختن به نیازهای بزهدیدگان تروریسم سایبری و همچنین اقدامات و روشهای پیشگیری از این بزه به منظور حمایت بیشتر از بزهدیدگان ضروری به نظر میرسد. با توجه به مطالعات اولیه، این موضوع در حوزۀ جرم شناسیِ بزهدیدهشناسی و حقوق جزای اختصاصی جای میگیرد. بدین منظور در نوشتار حاضر، به تبیین تروریسم سایبری و روشهای ارتکاب آن، بررسی قوانین موجود در زمینۀ تروریسم سایبری در حقوق داخلی ایران و اسناد بینالمللی، پیشگیری از وقوع تروریسم سایبری و حمایت از بزهدیدگانی که در اثر حملات تروریستی سایبری، خسارت و صدمه میبینند میپردازیم.
بنابراین مطالب این نوشتار بر اساس سه فصل بررسی میشوند. در فصل اول، به کلیات و مفاهیم رایانهای و حقوقی مرتبط با موضوع مورد بحث پرداخته میشود. در فصل دوم، به طور تخصصی وارد موضوع بحث شده و به روشهای پیشگیری از وقوع تروریسم سایبری در راستای حمایت از بزهدیدگان تروریسم سایبری در حقوق کیفری ایران و اسناد بینالمللی پرداخته میشود و در فصل سوم، به عنوان آخرین فصل این نوشتار، به انواع حمایتهای موجود در حقوق کیفری ایران و اسناد بینالمللی در زمینۀ حمایت از بزهدیدگان تروریسم سایبری اشاره میگردد.
فصل اول: کلیات
1-1- بیان مسئله
با توجه به رشد روز افزون دانش بشری در زمینۀ فناوری اطلاعات و ارتباطات و همچنین درگیر شدن هرچه بیشتر جوامع به استفاده از این ابزارها و پیشرفتهای دیگری که در اثر بهکارگیری آنها حاصل شده، به مراتب جوامع بشری آسیبپذیریهای بیشتری پیدا کردهاند. نقش مهم رایانه و اینترنت و ترغیب مجرمان و تروریستها برای استفاده از آنها به عنوان یک ابزار مناسب برای حمله به اهدافشان غیرقابل انکار است. این تغییر در شیوههای تروریسم، از شیوۀ سنتی به شیوههای الکترونیکی، به یکی از بزرگترین چالشهای جوامع مدرن تبدیل شده است.
اتصال هر چه بیشتر شبکههای رایانهای گوناگون در سراسر جهان و قرار گرفتن حجم بیشتری از اطلاعات ارزشمند بر روی این شبکهها، جذابیت رایانهها و شبکههای رایانهای را به عنوان اهداف حملات تروریستی سایبری هرچه بیشتر ساخته است. بنابراین روز به روز انگیزۀ مهاجمین احتمالی برای آغاز حمله علیه اهداف سایبری افزوده میگردد. انگیزههای اقتصادی، صنعتی و نظامی در این میان از همه چشمگیرتر به نظر میرسند. بارزترین ویژگی فضای سایبر، دسترسپذیر ساختن سریع با حداقل هزینۀ کلیۀ اطلاعات آنلاین است که بسیاری از نمونههای آن را در تارنماهای شبکه جهانی اینترنت شاهد هستیم. این دسترس پذیری، برای همگان فراهم آمده و هیچ گونه تبعیضی اعمال نشده است. با وجود این شرایط، به نظر میرسد در متزلزل شدن برخی مفاهیم حساس و اساسی، به ویژه امنیت، تردیدی باقی نمانده باشد. امنیت همانند فضای سایبر، آنقدر انعطاف پذیر است که در هر سطح و کیفیتی، معنا و کاربرد خود را حفظ میکند. آن دسته از تهدیدکنندگانی که در این پژوهش مورد توجه قرار گرفتهاند، تروریستهایی هستند که صرف نظر از ماهیت و اهداف اقداماتشان، نتایج زیانباری به جای میگذارند. معمولاً آنها نقاط حساس و حیاتی جوامع را هدف
چکیده:
از مهمترین اموری که می بایستی در دادرسی های کیفری مورد توجه قرار گیرد توجه به قواعد حمایت از بزه دیده است قواعدی که برگرفته از یکسری حقوق و ارزشهای بنیادین بوده و در قالب قوانین خاصه قوانین دادرسی کیفری متجلی میگردند در حقوق ایران با تصویب قانون جدید آیین دادرسی کیفری فصل جدیدی از به رسمیت شناخته شدن این حقوق آغاز شده است که با توصیف حقوق مزبور و تحلیل موردی آنها در قانون جدید مشخص می گردد در دو مرحله رسیدگی تا صدور حکم و اجرای حکم و پس از اجرا، حمایت های چشمگیری از بزه دیده صورت گرفته است به نحوی که می توان گفت قانون گذار دادرسی کیفری در قانون جدید نسبت به شقوق مختلف مراحل فوق رویکرد بزه دیده محوری با این اندیشه که حقوق بزه دیده به نحو بهتر و مناسبتری تأمین گردد اتخاذ نموده است امری که پیش از این کمتر مورد توجه و امعان نظر قرار گرفته بود.
واژگان کلیدی:
حمایت، بزه دیده، فرایند کیفری، قانون جدید آیین دادرسی کیفری
مقدمه
وقتی به محیط زندگیمان توجه می کنیم متوجه می شویم در مقایسه با سایر انسان ها، بزه دیدگان بیش از سایر اقشار جامعه نیازمند محیطی امن و سالم برای رشد و بالندگی و شکوفایی استعداد های بالقوه یا بالفعل خود می باشند به همین علت بایستی شرایطی موجود باشد که این اشخاص در مواقع لازم از حمایت و امداد های موثر برخوردار گردند از این رو هم به موجب قوانین بین المللی و هم به موجب قوانین داخلی کشور ها می بایست نسبت به بهبود شرایط جسمانی و روحی بزه دیدگان و حقوق آنها در مراحل مختلف خاصه فرایند دادرسی کیفری و توابع این فرایند، توجهات و تدابیر لازم صورت گیرد با توجه به نمود های فراوان بزه دیدگی که ره آورد اوضاع نابسامان اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، خاصه فقر و بحرانهای جهانی و منطقه ای است و این که به لحاظ شرایط مزبور اشکال خاص بزه دیدگی هر روزه با شیوه های جدید در سرتاسر جهانی متولد و مشاهده می شود وجود این حمایت ها و به کار گیری آن، توجیه پذیر و ضروری می نماید اگرچه بزه دیده شناسی در ایران مراحل آغازین خود را سپری می کند لیکن سابقه حمایت قانونی از بزه دیدگان به سال های نخستین قانونگذاری جدید در کشورها بر می گردد.
پایان نامه پیش رو با تمرکز بر مفهوم بزه دیده و بزه دیدگی و حقوق مربوط به آنها به بحث فهم حمایت های ضروری و لازم در عرصه داخلی با رویکرد و توجه به قانون آیین دادرسی کیفری پرداخته است بی شک حقوقی را که قوانین داخلی ایران به رسمیت شناخته است بی تأثیر از حقوق بنیادین و اسناد بین المللی نبوده و نمی باشد لذا در اولین فصل این پایان نامه ابتدا خاستگاه حمایت از بزه دیده، گونه های بزه دیده و بزه دیدگی، حقوق بنیادینی که مبنای قواعد حمایت از بزه دیده می باشد و اشکال مختلف حمایت از بزه دیدگان مورد بررسی قرار می گیرد و با مطالعه این فصل شمایی کلی از این که تفکر و فعلیت
حمایت از بزه دیدگی از کجا نشأت گرفته و بر اساس آن مبانی چه تدابیر دیگری می توان اندیشید، به دست می آید.
در فصل بعدی حقوق و جایگاه بزه دیده در مرحله تعقیب تا صدور حکم در دادرسی کیفری و از منظر قوانین کشور بررسی می شود و مشخص می گردد که چه تدابیری تاکنون برای حمایت هرچه بیشتر از بزه دیده و به تبع آن از جامعه در دادسراها و دادگاه های جزایی اندیشیده شده است.
به این ترتیب که انواع حقوق متصوره برای بزه دیده در این مرحله از جمله طرح شکایت، حق داشتن وکیل، حق اعتراض ها و… مطرح شده و توضیحات در پی آن آمده است که با مطالعه آن حقوق بزه دیده و خلاء های موجود بدست می آید.
نهایتا در فصل آخر به بیان حقوق و حمایت های از بزه دیده در مرحله اجرای حکم و پس از آن پرداخته می شود مباحث این فصل مشتمل بر مواردی است که به نوعی موجب بر طرف شدن نهایی آلام و رنجهای بزه دیده خواهد شد.
بنابر این حمایت از بزه دیده در کلیه مراحل دادرسی به شرحی که فوقا بیان شد و با حد و مرزی که در آینده نزدیک خواهد آمد اهمیت نگارش این تحقیق را مشهود می سازد.
این مطلب را هم اگر خواستید بخوانید :
فصل اول
کلیات تحقیق
1-1- بیان مسئله
مطالعات تاریخی نشان می دهد که پدیده بزه دیدگی از صدر تاریخ و همراه با خلقت بشر ایجاد شده و تا به امروز ادامه داشته است ولی باید توجه داشت قواعد حمایت از بزه دیده همزمان با پدیده بزه دیدگی به وجود نیامده است اگرچه ادیان الهی خاصه دین اسلام و مکاتب حقوق طبیعی حاوی مبانی ای هستند که می تواند منشاء قواعد حمایت از بزه دیده قرار گیرد ولی نکته اینجاست که هیچ یک از آنها به طور خاص به بیان قواعد حمایت از بزه دیده نپرداخته بودند گذشت زمان و نیاز جامعه، موجب شد که از سال های 1970 به بعد نظریه سازی ها و ایجاد قواعد حمایت از بزه دیده با رویکرد و روش های دادرسی شکل بگیرد این قواعد هم در عرصه بین الملل و در قالب کنوانسیون ها و هم در عرصه داخلی و درقالب قوانین شکلی و ماهوی نمود یافتند. بزه دیده امروزه به یکی از مفاهیم رایج در گفتمان عدالت کیفری در هر کشوری مبدل شده است در این راستا حمایت از حقوق آنها باید به صورت نظام دادرسی عادلانه در نظر گرفته شود شاید به جرأت بتوان گفت قانون آیین دادرسی کیفری به لحاظ تعاملاتی که با حقوق و آزادی های بنیادین بشر دارد مهمترین قانون شکلی در هر کشور می باشد بدیهی است قانون جدید آیین دادرسی کیفری ایران نیز از این بیان مستثنا نیست و حمایت های متعددی از بزه دیدگان به عمل آورده است که البته ممکن است ریشه این حمایت ها حقوق طبیعی و ارزشهای موجود در آن یا حقوق اسلامی قلمداد شود بعلاوه اگرچه قانون آیین دادرسی کیفری جدید تضمینات خوبی را در جهت حمایت از بزه دیده با توجه به سیاست های حمایتی در نظر گرفته است ولیکن کماکان کاستی ها و چالشهای مختلفی در این خصوص وجود دارد که این کاستی ها در مقایسه با اسناد حقوق بشری نمایان می شود مع هذا آنچه می توان پیش بینی نمود این است که در آینده نزدیک فهرست جامعی از حقوق بزه دیدگان در دادرسی کیفری ترسیم شود و احقاق حقوق این اشخاص با کمترین چالش انجام گیرد.
1-2- اهمیت موضوع و ضرورت تحقیق
بزه دیدگی به عنوان یکی از پدیده های شایع در میان اقشار مختلف جامعه، اندیشمندان و نهاد های گوناگون را به فکر حمایت از افرادی که از این پدیده رنج می برند وادار کرده است این امر هم در داخل کشور و هم در سطح فراملی مد نظر بوده است چه این که علاوه بر قوانین داخلی، اسناد مختلف بین المللی نیز در صدد مقابله با این پدیده و کاهش آثار مخرب آن برآمده اند.از میان حمایت های صورت گرفته، حمایتی که کمتر مورد توجه قرار گرفته است حمایت از طریق ساز و کارهای حقوقی شکلی است که بایستی بیشتر به این سازوکار و تبیین نواقص آن پرداخته شود که این خود اهمیت موضوع را آشکار می سازد.
بعلاوه میتوان مواردی را احصا نمود که ضرورت تحقیق را مشخص می سازد:
1-تحقیقات منظم و جامعی مبنی بر حمایت از بزه دیدگان به خصوص از منظر قوانین شکلی و ماهوی وجود ندارد تا مشخص شود در این قوانین چه مقدار به حمایت از حقوق مزبور پرداخته شده است.
2- در تحقیقاتی که بیشتر در مورد قوانین مربوط به دادرسی انجام گرفته است حق بزه دیده به صورت دقیق و به عنوان محور اصلی مورد توجه قرار نگرفته است.
3- چنین تحقیقی به صورت دقیق و روشن خوانندگان را با حقوق بزه دیده در قوانین مربوط به دادرسی آشنا می نماید.
4-این تحقیق بیان گر این است که حمایت از بزه دیده در دادرسی های کیفری ایران تا چه حد مورد توجه قانون گذاران قرار گرفته است.
5-به دست آمدن معیاری مناسب برای ارتقای حقوق بزه دیده و در نهایت کمک به سلامت جامعه.
6-فهم ناخودآگاه خلاء های موجود و کمک به بهبود این نارسایی ها از طرق مختلف.
1-3- هدفهای تحقیق
1-3-1- هدف اصلی
هدف اصلی از انجام این تحقیق این است که حمایتهای قانونی از بزه دیدگان به طور خاص و موردی در قانون آیین دادرسی کیفری و قوانینی که به نوعی مربوط به دادرسی است مورد بررسی قرار گیرد چرا که در بسیاری از موارد، بزه دیدگی در قوانین شکلی مغفول مانده است.
1-3-2- اهداف فرعی
1-4- سوال های تحقیق
1-4-1- سوال اصلی
1-حمایت از بزه دیده در فرایند دادرسی کیفری جدید چیست؟
1-4-2- سوال های فرعی
1- حمایت از بزه دیده در فرایند دادرسی کیفری از چه حقوق بنیادینی تبعیت می کند؟
2- ظرفیت های لازم برای تضمین حقوق بزه دیده در نظام حقوقی ایران چطور است؟
3-راه حل ها و ابزارهای حمایت از بزه دیده و رفع چالشهای مربوط به حقوق آن ها در دادرسی کیفری چگونه است؟