3-2 روش تحقیق.. 70
3-3 جامعه آماری.. 71
3-4 نمونه آماری.. 71
3-5 حجم نمونه آماری.. 71
3-5-1 روایی نمونه آماری.. 72
3-5-2 تناسب حجمی نمونه آماری.. 72
3-6 دوره زمانی تحقیق.. 72
3-7 ابزار گرد آوری داده ها و اطلاعات… 72
3-7-1 مشاهده. 73
3-7-2 مصاحبه. 73
3-7-3 پرسشنامه. 73
3-8 روایی.. 74
3-9 پایایی.. 75
3-10 متغیرهای پژوهش…. 76
3-10-1 انواع متغیرها 77
3-10-2 نامگذاری متغیرها 77
3-10-2-1 متغیر مستقل.. 77
3-10-2-2 متغیر وابسته. 77
3-10-2-3 متغیر تعدیل کننده. 78
3-10-2-4 متغیر کنترل.. 78
3-10-2-5 متغیر مداخلهگرپ… 78
3-10-2-6 متغیر میانجی.. 78
3-11 روش تحقیق.. 78
3-11-1 روش تحقیق از نظر هدف… 78
3-11-2 روش تحقیق از نظر مسیر. 79
3-11-3 روش کتابخانه ای.. 80
3-11-4 روش میدانی.. 80
3-11-5 روش تحقیق مورد استفاده. 80
3-12 روش های تجزیه و تحلیل داده ها 80
فصل چهارم
تجزیه و تحلیل یافته ها
4-1 مقدمه. 83
4-2 آزمون جمعیت شناختی نمونه. 83
4-2-1 سن.. 83
این مطلب را هم اگر خواستید بخوانید :
4-2-2 تحصیلات… 84
4-2-3 جنسیت کارکنان.. 85
4-2-4 سابقه کاری.. 86
4-3 آزمون نرمال بودن توزیع داده ها 86
4-4 بررسی آزمون فرضیات تحقیق با روش ضریب همیستگی پیرسون.. 87
4-4-1 بررسی فرضیه اصلی.. 87
4-4-2 بررسی فرضیه فرعی اول.. 88
4-4-3 بررسی فرضیه فرعی دوم. 88
4-4-4 بررسی فرضیه فرعی سوم. 88
4-4-5 بررسی فرضیه فرعی چهارم. 89
4-5 رتبه بندی متغیرها 89
4-6 آزمون تحلیل واریانس متغیرها 90
4-6-1 آزمون تحلیل واریانس متغیر ها بر اساس فاکتور تحصیلات… 90
4-6-2 آزمون تحلیل واریانس متغیر ها بر اساس سابقه کاری.. 91
4-6-3 آزمون تحلیل واریانس متغیر ها بر اساس سن.. 92
فصل پنجم
بحث و نتیجه گیری
5-1 مقدمه. 93
5-2 خلاصه فصول قبل پژوهش…. 96
5-2-1 تحلیل یافته های توصیفی.. 96
5-2-2 تحلیل یافته های استنباطی.. 97
5-3 نتیجه گیری.. 98
5-4 محدودیت ها 98
5-5 پیشنهاد هایی در ارتباط با تحقیق (جمعیت هلال احمر ایران). 99
5-6 پیشنهادهای عمومی.. 99
5-7 پیشنهاد برای تحقیق های بعدی.. 100
منابع فارسی.. 101
منابع لاتین.. 102
پیوست ها 103
چکیده انگلیسی……………………………………………………………………………………………………………………………………………. 110
فهرست جدول ها
عنوان شماره صفحه
جدول 3 – 1.. 76
جدول 4 – 1 جدول فراوانی سن…. 84
جدول 4 – 2 جدول فراوانی تحصیلات….. 84
جدول 4 – 3 جدول فراوانی جنسیت….. 85
جدول 4 – 4 جدول فراوانی سابقه کاری…. 86
جدول 4 – 5 آزمون ضریب همیستگی پیرسون فرضیه اصلی…. 87
جدول 4 – 6.. 87
جدول 4 – 7 آزمون ضریب همیستگی پیرسون فرضیه فرعی اول… 88
جدول 4 – 8 آزمون ضریب همیستگی پیرسون فرضیه فرعی دوم.. 88
جدول 4 – 9 آزمون ضریب همیستگی پیرسون فرضیه فرعی سوم.. 89
جدول 4 – 10 آزمون ضریب همیستگی پیرسون فرضیه فرعی چهارم.. 89
جدول 4 – 11 نتایج آزمون فریدمن…. 90
جدول 4 – 12 آزمون فریدمن و میانگین رتبه عوامل… 90
جدول 4 – 13 نتایج آزمون تحلیل واریانس بر اساس تحصیلات….. 91
جدول 4 – 14 نتایج آزمون تحلیل واریانس بر اساس سابقه کاری…. 92
جدول 4 – 15 نتایج آزمون تحلیل واریانس بر اساس سن…. 93
جدول 4 – 16 نتایج آزمون تحلیل واریانس بر اساس جنسیت….. 93
فهرست نمودار ها
عنوان شماره صفحه
نمودار 4 – 1.. 84
نمودار 4 – 2.. 85
نمودار 4 – 3.. 85
نمودار 4 – 4.. 86
فهرست شکل ها
عنوان شماره صفحه
شکل 1 – 1 استخراج شده از مدل اورگان و مدل کوپر.. 11
شکل 2 – 1 مفاهیم مرتبط با رفتار سازمانی…. 53
شکل 2 – 2 انواع عدالت سازمانی…. 55
امروزه استرس در ارتباط با رفتار سازمانی جایگاهی ویژه را بخود اختصاص دادهاست. لذا استرس مشکلی سازمانی و هم مسئلهای فردی محسوب میشود. معمولاً تنش، کنترل و مدیریت آن در زمره مسائل اصلی و اساسی کار قرار میگیرد. با توجه به نقش حساس جمعیت هلال احمر ایران در مدیریت بحران در سطح کشور، منطقه و جهان، چگونگی بازخورد رفتاری آنان در مواجه با تنش های ذهنی و استرس قبل از وقوع وقایع غیر مترقبه امری ضروری محسوب می گردد. با در نظر گرفتن شرایط کاریِ کارکنان هلال احمر در شرایط اضطراری و فشار وارد شده بر آنها این ضرورت احساس گردید تا برای نخستین بار در این سازمان تاثیر استرس بر رفتار کارکنان مورد کنکاش قرار بگیرد و راهکارهایی برای کاهش آن ارائه شود تا از تنش ها و مشکلات کارکنان در تمامی سطوح کاسته شود و به راندمان کاری و بهبود اوضاع جسمی و روحی آنان افزوده شود. بدین منظور نمونه آماری مشتمل بر 201 نفر از کارمندان ستاد مرکزی جمعیت هلال احمر به روش نمونه گیری تصادفی بر مبنای جدول مورگان طبقه بندی شده و انتخاب گردیدند. با استفاده پرسشنامه طراحی شده، به جمع آوری داده ها اقدام بعمل آمد. روایی پرسشنامه ها با بهره گرفتن از روش روایی سوری مورد بررسی و تأیید قرارگرفت، پایایی آن ها نیز با بهره گرفتن از آزمون آلفای کرونباخ محاسبه شد که مقدار بدست آمده، قابل اتکا بود. برای تجزیه و تحلیل داده ها، از روش های آماری توصیفی و استنباطی جهت تلخیص و طبقه بندی اطلاعات جمع آوری شده و برای آزمون فرض ها از ضریب همبستگی پیرسون استفاده شده است. همچنین برای تحلیل داده های آماری از نرم افزارspss استفاده شد. یافته ها حاکی از آن است که استرس شغلی با رفتار سازمانی، کاهش حس نوع دوستی و حس وظیفه شناسی و ادب و نزاکت میان کارکنان جمعیت هلال احمر ارتباط دارد باعث کاهش حس فضیلت مدنی در میان کارکنان جمعیت هلال احمر نمی شود.
واژگان کلیدی: استرس، رفتار سازمانی، جمعیت هلال احمر
مطالعه رفتار افراد در محیط های کاری از دیر باز مورد توجه اندیشمندان علوم مدیریت بوده است و با ظهور رشته رفتار سازمانی در سالهای نخست دهه 1960 این امر جدیت بیشتری یافت بسیاری از مطالعات صورت گرفته سعی در تقسیم بندی رفتارها و علل بروز آنها داشته اند مباحثی نظیر؛ ادراک، انگیزش، نگرشهای شغلی و غیره از جمله مواردی هستند که به بررسی ریشه بسیاری از رفتارهای آدمی در محیط کار می پردازند. اما بحثی که در دو دهه اخیر مطرح شده است و علاوه بر رفتارشناسان، توجه روانشناسان و جامعه شناسان را نیز به خود جلب کرده است، رفتار سازمانی نام دارد. رفتار سازمانی، رفتاری اختیاری و فرا وظیفه ای است که در افزایش عملکرد اثربخش سازمان مؤثر است و به طور مستقیم یا غیر مستقیم بوسیله سیستم پاداش رسمی سازمان سازماندهی نمی شود. با توجه به اینکه افزایش اثربخشی همواره یکی از مسائل و دغدغه های مدیران است، شناخت رفتار سازمانی و زمینه های استقرار آن می تواند گام موثر و مفیدی در این مسیر به شمار آید.
در قرن حاضر فشارهای عصبی و روانی، بخش عمده ای از زندگی افراد را در ابعاد مختلف محیط کار، محیط اجتماعی، محیط خانوادگی وغیره، تحت تاثیر خود قرار داده است. فشار عصبی یکی از شایع ترین مسائل زندگی کاری و تندرستی در جهان پیچیده صنعتی امروزی است.
مدارک و شواهد کافی در این زمینه نشان می دهد که فشار عصبی شدید بر سلامت جسمی، روانی، کمیت وکیفت عملکرد و کاهش بهره وری، عدم رضایت شغلی، ترک خدمت، تاخیر، غیبت کارکنان و غیره موثر است به گونه ای که با مطالعه بیماری های جسمانی می توان به این نتیجه رسید که 89%علت همه این بیماری ها، استرس و فشارهای روانی است.
تحقیقات نشان داده است که استرس شغلی با بسیاری از بیماری ها و مسائل محیط کار ارتباط دارد این ارتباط در خصوص بیماری های قلبی عروقی بیماری های عضلانی اسکلتی فشار خون و برخی دیگراز بیماری ها تایید شده است. از آنجا که امروزه استرس شغلی به عنوان یکی از مهم ترین آفات سازمان ها شناخته می شود، میزان قابل توجهی از تنش های ناشی از روابط و شرایط مرتبط با هر سازمانی را به خود اختصاص می دهد. از این رو استرس، مشکل فردی نیست که فرد به تنهایی بتواند با آن مقابله کند. بلکه برای حل آنها به چاره اندیشی سازمانی نیاز است. (ساداتی نژاد، 1389)
با توجه به اهمیت مسایل ذکر شده، طی سالهای 1992تا1993میلادی مهار، کنترل و مدریت تنش ها، به عنوان اساسی ترین اهداف و برنامه های محیط کار در اتحادیه اروپا مطرح شده وتنش زدایی و توجه به سلامت وروانی کارکنان در سر لوحه اهداف مدیریتی قرار گرفته است.
استرس نوعی فرسودگی جسمی یا عاطفی است که بر اثر مشکلات واقعی یا تصویری به وجود می آید.
در تعریف دیگر، استرس نیرویی است که هر گاه فشار آن بر مجموعه ای وارد شود، شکل آن را دگرگون می سازد. به عبارت دیگر، نیروها و فشار های روانی و اجتماعی هنگامی به شکل رخداد یا موقعیت های خاص تعادل شخص را به هم بزنند، استرس نامیده می شوند. تنش های روانی نوعی استرس هستند. در این موارد عامل مولد استرس را استرس زا می نامند. (صادقی، 1389)
اما در تعریف شغلی باید گفت: استرس شغلی کنشی متقابل بین شرایط کار و ویژگی های فردی است، به گونه ای که در خواست های محیط کار (ودر نتیجه فشارهای مرتبط با آن ) بیش از آن است که فرد از عهده آن بر آید. این تعریف به بافت روابط فرد با محیط نظر دارد و این امکان را فراهم می کند تا بتوانیم سهم هریک ازویژگی های فردی شاغل شرایط کار و تاثیر متقابل آنها در پدید آمدن استرس شغلی بررسی کنیم. پژوهش ها نشان می دهد. که محیط شغل و استرس های شغلی می تواند باعث بیماری در کارکنان شده یا روند ایجاد بیماری روانی را تسریع نماید. به دنبال تجربه استرس شغلی، فرد به بیماری روانی مبتلا شده و از کار افتاده و ناتوان می شود. (باقریان، 1391)
همچنین مطالعات نشان داده است که بسیاری از کارکنان به منظور روبرو شدن با استرس های محیط کار به مصرف سو مواد روی می آورند.
فشار های روانی شدید با کاهش انگیزه بهره وری کم کاری، اعتصابات غیبت، جابجایی کارکنان و آموزش نیروهای جایگزین به جای کارگرانی که به علت دچار شدن به اختلالات روانی کار خود را رها میکنند، هزینه سنگینی را بر سازمان و فرد تحمیل می کند. همچنین استرس شغلی بیشترین رابطه را با غیبت از کار دارد و این امر در افراد مطلقه یا جدا شده، از عوامل منجر به غیبت در کار است.
کارهایی که در قلمرو یِ حرفه های کنترل و نگهبانی قرار دارند، بر ریتم عصبی- فیزیولوژیکی فرد مانند درجه حرارت بدن، مقدار سوخت و ساز و همچنین بر بازدهی ذهنی و انگیزش نسبت به کار اثر می کند. تحقیقی که در مورد کارکنان کنترل و نگهبانی بخش حمل و نقل انجام شد، نشان داد که این افراد 4 برابر گروه شاهد یعنی کارمندان بخشهای دیگر حمل و نقل به بیماری های زخم معده، بیماری خفیف قند و فشار خون مبتلا هستند. هر چند پژوهشگران به این نتیجه دست یافته اند که عادی شدن شرایط کار معمولا به کاهش تنیدگی جسمانی منتهی می شود، اما کارمندانی که وظیفه کنترل ونگهبانی را بر عهده دارند، از فقدان تنیدگی وابسته به افراط و تفریط در کار رنج می بردند.
از جمله مشاغلی که با استرس زیاد همراه است، مشاغل امدادی است. از آنجا که خطرات احتمالی و غیره منتظره که عامل استرس شغلی هستند، در سازمان هلال احمر زیاد است کارکنان این سازمان نسبت یه افراد دیگر سازمان ها با استرس شغلی بیشتری مواجه هستند.
از طرف دیگرمحققان علم مدیریت عنوان کرده اند یکی از دلایلی که باعث موفقیت سازمانهای بزرگ می شود این است که آنها دارای کارکنانی هستند که فراتر از وظایف رسمی خود تلاش می نمایند. عملکرد سازمانی برجسته از طریق تلا شهای کارکنان معمولی حاصل نمی شود.
باتمان و ارگان ( 1983 ) برای اولین بار اصطلاح رفتار سازمانی را به عنوان رفتارهایی سودمند که در شرح شغل قید نشده است اما کارکنان برای کمک به دیگران در انجام وظایفشان به نحوی مشهود از خود بروز می دهند، تعریف کرده اند.
مفهوم رفتار سازمانی، تحولی در حوزه رفتار سازمانی ایجاد نموده است. این مفهوم مسلماً باعث شده است که سازمان ها نوآور، منعطف، بهره ور و در برابر بقا و موفقیت شان مسئول باشند. مطالعات اخیر ارتباط بین رفتار سازمانی را با رفتار اخلاقی نشان می دهد و همچنین موجب افزایش عملکرد کارکنان می شود.
پذیرفتن این امرکه رفتار سازمانی تابع فرد است موجب می شود تا این گونه نتیجه بگیریم که رفتار سازمانی یک ویژگی شخصیتی است و بنابراین عامل است که (با وجود ارزشی که برای سازمان دارد) مدیریت و کنترل آن کار آسانی نیست.
ارگان ( 1988 ) مقیاس چندبعدی از رفتار سازمانی ارائه کرد
بعد مقیاس متشکل از ابعادی چهارگانه است که عبارتند از
نوع دوستی: کمک به همکاران و کارکنان برای انجام وظایف در شرایط غیرمعمول
وظیفه شناسی: انجام وظایف تعیین شده به شیوه ای فراتر از آنچه انتظار می رود همانند کار در بعد از ساعت اداری برای سود رساندن به سازمان.
فضیلت مدنی: مستلزم حمایت از عملیات های اداری سازمان است.
ادب و نزاکت: مشورت با دیگران قبل از اقدام به عمل، دادن اطلاع قبل از عمل، و ردوبدل کردن اطلاعات. جوانمردی و نزاکت.
4-5-7 بررسی درآمدهای نفتی.. 91
فصل پنجم
نتیجه گیری و پیشنهادات… 93
5-1 مقدمه. 94
5-2 نتایج پژوهش… 95
5-2-1- نتایج حاصل از آمار توصیفی.. 95
5-2-2- نتایج حاصل از آمار استنباطی و آزمون فرضیه های پژوهش… 96
5-3 پیشنهادات… 102
5-3-1 پیشنهادات حاصل تحقیق.. 102
5-3-2 پیشنهادات جانبی.. 107
5-3-3 پیشنهادات برای محققین بعدی.. 108
5-4 محدودیت های پژوهش… 109
فهرست منابع. 110
منابع فارسی.. 111
منابع انگلیسی.. 116
پیوست ها و ضمائم. 117
جدول 4-1 توزیع پاسخ گویان از نظر جنسیت… 78
جدول4-2 توزیع پاسخ گویان از نظر گروه سنی.. 78
جدول 4-3 توزیع پاسخ گویان از نظر تحصیلات… 79
جدول4-4 توزیع پاسخ گویان از نظر تجربه کاری.. 80
جدول4-5 توزیع فراوانی عامل اعتبارات و تسهیلات بانکی.. 81
جدول 4-6 توزیع فراوانی عامل نرخ تورم باالا. 82
جدول 4-7 توزیع فراوانی عامل کمبود سرمایه گذاری دولت… 82
جدول 4-8 توزیع فراوانی عامل تغییرات قیمت محصولات کشاورزی.. 83
جدول 4-9 توزیع فراوانی عامل پایین بودن نرخ بازده 83
جدول 4-10 توزیع فراوانی عامل تغییرات ارزش افزوده 84
جدول 4-11 توزیع فراوانی عامل درآمدهای نفتی.. 84
جدول 4-12 آزمون فرض مربوط به اعتبارات پرداختی.. 86
جدول 4-13 آزمون فرض مربوط به نرخ تورم بالا. 87
این مطلب را هم اگر خواستید بخوانید :
جدول 4-14 آزمون فرض مربوط به کمبود سرمایه گذاری زیربنایی دولت… 88
جدول 4-15 آزمون فرض مربوط به تغییرات قیمت محصولات کشاورزی.. 89
جدول4-16 آزمون فرض مربوط به پایین بودن نرخ بازده 90
جدول 4-17 آزمون فرض مربوط به تغییرات ارزش افزوده 91
جدول 4-18آزمون فرض مربوط به درآمدهای نفتی.. 91
نمودار 4-1 توزیع جنسی پاسخ گویان. 78
نمودار 4-2 توزیع گروه های سنی پاسخگویان. 79
نمودار 4-3 توزیع پاسخ گویان از نظر تحصیلات… 80
نمودار 4-4 توزیع پاسخ گویان از نظر سابقه کار. 81
1-1 مقدمه
انباشت سرمایه، در هر کشوری حاصل انجام سرمایهگذاری است، سرمایهگذاری، به دلیل تأثیر بر متغیرهای کلان اقتصادی، از جمله تولید و اشتغال حائز اهمیت است. از میان سرمایهگذاری در بخشهای مختلف اقتصادی، سرمایهگذاری در بخش کشاورزی از اهمیت و جایگاه خاصی برخوردار است. سرمایهگذاری در بخش کشاورزی، به دلیل افزایش پیوسته تقاضا برای مواد غذایی و دیگر محصولات کشاورزی، میتواند موجب رشد تولید و اشتغال در این بخش گردد. افزون بر آن، ارتباط پیشین و پسین این بخش با دیگر بخشها به رشد تولید و اشتغال در بخشهای دیگر نیز کمک میکند. بیشتر فعالیتهای کشاورزی در مناطق روستایی انجام میشود، لذا گسترش سرمایهگذاری در بخش کشاورزی میتواند موجب ایجاد فرصتهای شغلی بیشتر در مناطق روستایی و در نتیجه جلوگیری از مهاجرت روستائیان به شهرها گردد(امینی و فلیحی، 1377) .
رشد بالای جمعیت، افزایش تقاضای مواد غذایی و همچنین نیاز روزافزون منابع مختلف به محصولات کشاورزی، ایجاد تحولی را در این بخش، به نحوی که بتواند کمیت و تنوع محصولات کشاورزی را در مدت زمان کوتاه افزایش دهد، ضروری جلوه میدهد. در ایران هرچند در سالهای پس از انقلاب اسلامی تغییراتی در دیدگاه های سیاست گزاران و برنامه ریزان نسبت به بخش کشاورزی ایجاد گردیده و در برنامه های عمرانی اول و دوم بر محوریت نقش کشاورزی در توسعه اقتصادی تأکید گردیده ولی در عمل به سبب عدم همآهنگی موجود در سیاست های اقتصاد کلان و سیاست های بخش کشاورزی نرخ بازدهی سرمایه گذاری در بخش کشاورزی کمتر از بخش های دیگر اقتصادی بویژه بخش خدمات بوده و به همین رو تمایل به سرمایه گذاری در بخش کشاورزی روند مطلوبی نداشته و بخش کشاورزی، چنانچه پیش از این اشاره شد، نتوانسته به تقاضای فزاینده ناشی از افزایش جمعیت و درآمد پاسخ گوید(نجفی،1372). بخش کشاورزی در ایران، پس از بخش خدمات، بزرگترین بخش اقتصادی محسوب میشود. لذا بخش کشاورزی در اقتصاد ایران، از لحاظ ایجاد فرصتهای شغلی برای نیروی کار فزاینده کشور، تأمین مواد غذایی جمعیت در حال رشد و همچنین تولید مواد اولیه و نهادههای مورد نیاز صنایع، میتواند بعنوان یک بخش استراتژیک مورد توجه باشد. لذا توجه به سرمایه گذاری و بررسی عوامل موثر بر آن در بخش کشاورزی حائز اهمیت است . (چابکرو ، نوری نژاد ، 1391)
1-2 بیان مسئله
توسعه بخش کشاورزی و آینده آن دل مشغولی بسیاری از سیاستگذاران کشور و متخصصین توسعه ، به شمار میرود و ظاهراً در تمام برنامه ریزی های کشور بیش از دیگر بخشها مورد توجه قرار دارد .
به رغم اهمیت نسبی تولیدات کشاورزی در اقتصاد ایران، ظرفیت بالقوه این بخش بسیار فراتر از توان بکار گرفته شده فعلی است. ولی اینکه تا چه حد حمایت از این بخش به واقعیت پیوسته، احتیاج به بررسی بیشتر دارد .
بررسیهای کارشناسی نشان می دهد در حال حاضر کمتر از نیمی از پتانسیل های نهفته بخش کشاورزی، آن هم نه به صورت کاملاً علمی، مورد بهره برداری قرار می گیرد. مهمترین عامل ایجاد این وضعیت پایین بودن سطح سرمایه گذاریها در این بخش طی سالهای گذشته بوده و نمونه بارز آن، پایین بودن چشمگیر سهم بخش کشاورزی از کل سرمایه گذاری اقتصاد نسبت به سهم آن در تولید ناخالص داخلی است. (سلطانی و همکاران ، 1386).
کمبود سرمایه و نحوه تخصیص آن بین فعالیتهای اقتصادی، از جمله موانع و مشکلات گریبانگیر کشورهای در حال توسعه برای رسیدن به رشد و توسعه اقتصادی است. این کشورها برای رسیدن به رشد اقتصادی، گاهی شیوه رشد متعادل و گاهی شیوه رشد نامتعادل را پیش می گیرند . براساس نظریه (رشد متعادل اقتصادی) برای رهائی از توسعه نیافتگی، باید در تمام زمینه های اقتصادی بطور همزمان به سرمایه گذاری پرداخت تا در افزایش عرضه و تقاضا، هماهنگی صورت بگیرد. طرفداران نظریه (رشد نامتعادل اقتصادی) معتقد هستند که به دلیل کمبود سرمایه، بویژه در کشورهای در حال توسعه، سرمایه گذاری به صورت همزمان در تمامی فعالیتهای اقتصادی امکانپذیر نیست. درنتیجه باید در بعضی از فعالیتها که در پیشبرد اقتصاد، نقش اساسی تری دارند سرمایه گذاری صورت بگیرد. (سلطانی و همکاران ، 1386).
با وجود اهمیت سرمایه در بخش کشاورزی، درحال حاضر کمبود سرمایه در بخش کشاورزی کشور، منجر به کاهش سطح بهره وری عوامل تولید و کاهش سود آوری فعالیت های کشاورزی شده است.
عدم تمایل به سرمایه گذاری در بخش تولید در طی سالیان اخیر، از موانع عمده رشد تولیدات کشاورزی محسوب می شود . پایین بودن نرخ بازده مورد انتظار سرمایه گذاری در بخش تولید، نسبت به سایر فرصتهای سرمایه گذاری، پایین بودن قیمت محصولات کشاورزی ، نرخ تورم بالا، کمبود سرمایه گذاری زیربنایی دولت در بخش کشاورزی، سرمایه گذاری دولتی در حیطه مربوط به بخش خصوصی و به طور کلی، هر پدیده ای که منجر به ایجاد فضای ریسک و عدم اطمینان گردد، سبب کاهش سرمایه گذاری خواهد شد . (ورمزیاری و همکاران ، 1386)
از سایر عوامل مؤثر در عدم تخصیص بهینه سرمایه به بخش کشاورزی، اعطای بدون نظارت و بدون مطالعات امکان سنجی اعتبارات به کشاورزان می باشد که در نهایت منجر به استفاده غیر تولیدی و مصرفی می
جدول 4-9: ضریب رگرسیونیِ مهندسی مجدد منابع انسانی و اقتصاد منطقه ویژه اقتصادی سیرجان. 96
جدول 4-10: مشخصکنندههای کلی تحلیل رگرسیونی تأثیر فرایندهای مدیریت دانش بر اقتصاد منطقه ویژه اقتصادی سیرجان 97
فهرست نمودارها
عنوان صفحه
نمودار 1-1: فرایند تحقیق.. 13
نمودار 4-1: توزیع جنسیت… 90
نمودار 4-2: توزیع تحصیلات.. 91
نمودار 4-3: توزیع تأهل.. 92
نمودار 4-5: تأثیر رگرسیونی متغیر فرایندهای مدیریت دانش بر مهندسی مجدد منابع انسانی منطقه ویژه اقتصادی سیرجان 95
نمودار 4-6: تأثیر رگرسیونی متغیر مهندسی مجدد منابع انسانی بر اقتصاد منطقه ویژه اقتصادی سیرجان. 96
نمودار 4-7: تأثیر رگرسیونی متغیر فرایندهای مدیریت دانش بر اقتصاد منطقه ویژه اقتصادی سیرجان. 98
چکیده
هر سازمان و یا شرکت، یک نهاد اجتماعی است که مبتنی بر هدف و دارای سیستم های فعال و هماهنگ است که با محیط خارجی ارتباط دارد. در گذشته، هنگامی که محیط به نسبت با ثبات بود بیشتر سازمانها برای بهره برداری از فرصت های پیش آمده به تغییرهای تدریجی و اندک اکتفا می کردند اما با گذشت زمان، در سراسر دنیا سازمانها دریافته اند که تنها تغییرهای تدریجی راهگشای مشکلات کنونی آنان نیست و گاهی برای بقای سازمان لازم است تغییرهایی به صورتی اساسی و زیربنایی در سازمان ایجاد شود. امروزه در سراسر دنیا این تغییرهای انقلابی را با نام مهندسی مجدد می شناسند؛ مهندسی مجدد روندی است که در آن وظیفه های فعلی سازمان جای خود را با فرایندهای اصلی کسب و کار عوض کرده، بنابراین سازمان از حالت وظیفه گرایی به سوی فرایند محوری حرکت می کند. همین امر موجب سرعت بخشیدن به روند کسب و کار و کاهش هزینه ها و در نتیجه رقابتی تر شدن سازمان می گردد. از طرف دیگر با ورود به هزاره جدید مواد خام و زمین که در گذشته عوامل حیاتی برای تشکیل و رشد سازمان ها محسوب می شدند؛ اهمیت سابق خود را از دست داده و باید در شرایطی به بقا و حیات خود ادامه دهند که جهان با تغییرات سریع و عمده همراه است. در این شرایط مدیریت دانش و مهندسی مجدد به عنوان منابع مهم در زمینه ایجاد مزیت رقابتی شمرده شده و می توانند نتایج مهمی را در پی داشته باشند که باید مورد توجه قرار گیرد.
در این راستا هدف از تحقیق حاضر، ارزیابی تأثیر مهندسی مجدد منابع انسانی و فرایندهای مدیریت دانش بر اقتصاد منطقه ویژه اقتصادی سیرجان بوده است که بدین منظور 385 نفر از کارشناسان مناطق آزاد تجاری منطقه ویژه اقتصادی سیرجان به روش نمونه گیری تصادفی ساده انتخاب و به پرسشنامه تحقیق پاسخ گفتند. در پایان نتایج بدست آمده از پرسشنامه های تحقیق به کمک آزمون رگرسیون خطی دو متغیره مورد تحلیل قرار گرفته و نتایج نشان داد که فرایندهای مدیریت دانش بر مهندسی مجدد منابع انسانی و اقتصاد منطقه ویژه اقتصادی سیرجان تأثیر مثبت و معنی داری (p<0/01) دارد. همچنین نتایج آزمون نشان داد که مهندسی مجدد منابع انسانی بر اقتصاد منطقه ویژه اقتصادی سیرجان تأثیر مثبت و معنی داری (p<0/01) داشته است.
کلیدواژه ها: مهندسی مجدد منابع انسانی، فرایندهای مدیریت دانش، اقتصاد، منطقه ویژه اقتصادی سیرجان.
با توجه به موارد گفته شده در این فصل به بررسی کلیات تحقیق پرداخته شده است. ابتدا مساله اصلی تحقیق بیان می گردد و سپس اهمیت و ضرورت
این مطلب را هم اگر خواستید بخوانید :
تحقیق مورد بررسی قرار می گیرد و در ادامه به اهداف اساسی تحقیق، سوالات و فرضیه های تحقیق، قلمرو تحقیق؛ مدل تحقیق؛ متغیرهای پژوهش؛ تعریف واژهها و اصطلاحات تخصصی؛ فرایند تحقیق؛ جنبه جدید بودن و نوآوری تحقیق؛ مشکلات و تنگناهای احتمالی پژوهش پرداخته شده و در انتها نیز ساختار پژوهش تعریف می شود.
هر سازمان و یا شرکت، یک نهاد اجتماعی است که مبتنی بر هدف و دارای سیستم های فعال و هماهنگ است که با محیط خارجی ارتباط دارد. در گذشته، هنگامی که محیط به نسبت با ثبات بود بیشتر سازمانها برای بهره برداری از فرصت های پیش آمده به تغییرهای تدریجی و اندک اکتفا می کردند اما با گذشت زمان، در سراسر دنیا سازمانها دریافته اند که تنها تغییرهای تدریجی راهگشای مشکلات کنونی آنان نیست و گاهی برای بقای سازمان لازم است تغییرهایی به صورتی اساسی و زیربنایی در سازمان ایجاد شود. امروزه در سراسر دنیا این تغییرهای انقلابی را با نام مهندسی مجدد می شناسند؛ مهندسی مجدد روندی است که در آن وظیفه های فعلی سازمان جای خود را با فرایندهای اصلی کسب و کار عوض کرده، بنابراین سازمان از حالت وظیفه گرایی به سوی فرایند محوری حرکت می کند. همین امر موجب سرعت بخشیدن به روند کسب و کار و کاهش هزینه ها و در نتیجه رقابتی تر شدن سازمان می گردد(اخوان، پیمان و جعفری، 1384). در مهندسی مجدد اعتقاد بر این است که مهندسی مجدد را نمی توان با گام های کوچک و محتاط به اجرا درآورد. این قضیه همان قضیه ی صفر یا یک است؛ به عبارت دیگر یا تغییری تحقق نیابد و یا در صورت تحقق از ریشه و بنیان تغییر حاصل گردد. مهندسی مجدد به این معنا نیست که آنچه را که از پیش وجود دارد ترمیم کنیم یا تغییرهایی اضافی بدهیم و ساختارهای اصلی را دست نخورده باقی بگذاریم؛ مهندسی مجدد یعنی از نقطه ی صفر شروع کردن، یعنی به کنارنهادن روش های قدیمی و افکندن نگاهی نو به کار(بحرینی، 1386). مهندسی مجدد نگرش نیز نوآوری در فرایند اندیشه است و نسل فردا، در جامعه ی خیالی و رویایی در حال ظهور، فرصتی برای بهبود تدریجی نگر شهای خود نسبت به آینده و کسب و کار نخواهد داشت. نوآوری در فرایند اندیشه بر بهبود اثربخشی و کارایی اندیشه تأکید می ورزد و برگرفته از دیدگاه مهندسی مجدد در فرایند های کسب و کار است. در تعریف مهندسی مجدد، فرایند به عنوان یک واژه ی کلیدی معرفی شده است. فرایند[1] عبارت است ازتعدادی از وظایف که با یکدیگر ارزش[2] موردنظر مشتری را فراهم می کنند. فهم فرایندها اولین مرحله ی اساسی مهندسی مجدد است. هدف مهندسی مجدد اساساً فرایندها می باشد. تفاوت میان وظیفه و فرایندها، همانند تفاوت میان جزء و کل است؛ وظیفه واحدی از کار است، فعالیتی که معمولاً یک نفر انجام می دهد اما فرایند، گروهی از وظیفه های هم پیوند است که با یکدیگر نتیجه ای با ارزش از دید مشتری را به بار می آورد (صدیقیان ، 1382).
از طرف دیگر با ورود به هزاره جدید مواد خام و زمین که در گذشته عوامل حیاتی برای تشکیل و رشد سازمان ها محسوب می شدند؛ اهمیت سابق خود را از دست داده اند. سازمان ها باید در شرایطی به بقاء و حیات خود ادامه دهند که جهان با تغییرات سریع و عمده همراه است (ایرانشاهی، 1377). در این شرایط مدیریت دانش به عنوان یک منبع مهم در زمینه ایجاد مزیت رقابتی شمرده می شود. در شرایط رقابتی کنونی، عوامل مؤثر بر موفقیت سازمان ها صرفاً مربوط به سرمایه، نیروی کار و مواد خام نمی باشند؛ بلکه وابسته به توانایی سازمان در تولید دانش میان همه اعضای سازمان می باشد (تسانگ هو، 2008). چرا که سازمان ها باید محیطی برای تسهیم، انتقال و تبادل دانش در میان اعضاء به وجود آورند و افراد را، در جهت با مفهوم کردن تعاملاتشان، آموزش دهند (نوناکا و تاکیوچی ، 2011).
از آنجایی که محقق با توجه به موقعیت شغلی با محیط و شرایط منطقه ویژه اقتصادی سیرجان آشنایی داشته و با مسائل و مشکلات آن برخورد نموده است،یکی از مسائل بسیار قابل اهمیت در محیط منطقه ویژه اقتصادی، مهندسی مجدد منابع انسانی و فرایندهای مدیریت دانش است که هر دو بر بهره وری و اقتصاد مناطق آزاد تجاری تاثیر مستقیم دارد، بنابراین با توجه به مطالب ذکر شده و اهمیت مهندسی مجدد منابع انسانی، فرایندهای مدیریت دانش و اقتصاد منطقه ویژه اقتصادی در این پژوهش به دنبال پاسخ به این سوال هستیم که « مهندسی مجدد منابع انسانی و فرایندهای مدیریت دانش بر اقتصاد منطقه ویژه اقتصادی سیرجان چه تاثیری دارند؟»
زمانی که نیاز به تغییرات بنیادین و طرح ریزی دوباره و ریشه ای در فرایندها احساس می شود، برای دستیابی به تحول چشمگیر در معیارهای مهم کار و زندگی، بهبود تدریجی دیگر جواب نمی دهد و پذیرفتنی نیست. در نتیجه می بایست به دنبال نتایج شگفت انگیز بود و با بریدن از روش های سنتی در فرایندها، و زیرپا گذاشتن قواعد، به مهندسی مجدد روی آورد. به عقیده ی مایکل همر، مقصود از مهندسی مجدد، بازاندیشی و طرح ریزی مجدد فرایندهایی است که می توان به آن وسیله برای مشتریان، ارزشی جدید خلق کرد و کارها را انجام داد. مدیران سازمان های مشغول بازسازی فرایند، دارای چنین دیدگاهی هستندکه کار نمی تواند بدین گونه ادامه یابد! ما باید کارها را به شیوه ی دیگری انجام دهیم. آنها تمایل دارند از آنچه در گذشته موجب موفقیت شده است دست بردارند(استونر ، 1386).
همچنین ﺟﻬﺎن ﭘﺲ از ﮔﺬار از اﻧﻘﻼب ﻛﺸﺎورزی ﻛﻪ ﻣﻨﺒﻊ ﻛﻠﻴﺪی در آن زﻣﻴﻦ ﺑﻮد، و اﻧﻘﻼب ﺻﻨﻌﺘﻲ ﻛﻪ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ و ﻧﻴﺮوی ﻛﺎر ﻣﻨﺒﻊ اﺻﻠﻲ آن ﺑﻮد ﺷﺎﻫﺪ اﻧﻘﻼب اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ ﺑﻮده اﺳﺖ ﻛﻪ در آن ﻣﻨﺒﻊ ﻛﻠﻴﺪی ﺧﻠﻖ ﺛﺮوت و درآﻣﺪ، داﻧﺶ اﺳﺖ (ﻣﻨﻮرﻳﺎن و عسگری، 1383). در عصر حاضر، ﻣﺰﻳﺖ رﻗﺎﺑﺘﻲ ﺗﻨﻬﺎ از دﺳﺘﻴﺎﺑﻲ ﺑﻪ اﻃﻼﻋﺎت ﺣﺎﺻﻞ ﻧﻤﻲ ﺷﻮد، ﺑﻠﻜﻪ از ﻃﺮﻳﻖ اﻳﺠﺎد و اﻛﺘﺴﺎب داﻧﺶ ﺟﺪﻳﺪ دﺳﺖ ﻳﺎﻓﺘﻨﻲ اﺳﺖ (داونپورت و پروساک[3]،1998).
اﺣﺘﻤﺎل دﺳﺘﻴﺎﺑﻲ ﺑﻪ ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ رﻗﺎﺑﺘﻲ اﺳﺘﺮاﺗﮋﻳﻚ در ﻗﺮن بیست و یکم ﺑﺮای ﺳﺎزﻣﺎن ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ اﻳﻦ ﻣﻬﻢ را درک ﻛﺮده ﺑﺎﺷﻨﺪ بیشتر است، و ﺑﻘﺎی آﻧﻬﺎ واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲ ﺗﺴﺨﻴﺮ ﻫﻮﺷﻤﻨﺪی، زﻳﺮﻛﻲ، ﻓﺮاﺳﺖ، و اﻧﺘﻘﺎل آن ﺑﻪ داﻧﺶ ﻗﺎﺑﻞ اﺳﺘﻔﺎده و اﻧﺘﺸﺎر ﺳﺮﻳﻊ آن در ﺳﻄﻮح ﺳﺎزﻣﺎﻧﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ (کینگ و زیسمال[4]، 2003). داﻧﺶ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪﻫﺎی اﻧﺴﺎﻧﻲ از ﻣﻬﻤﺘﺮﻳﻦ ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﻫﺎ و ﺷﺎﻳﺴﺘﮕﻲ ﻫﺎی ﺳﺎزﻣﺎﻧﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ و ﺷﺎﻳﺪ ﺑﺘﻮان ﮔﻔﺖ ﭘﺎﻳﻪ و رﻳﺸﻪ ﺗﻤﺎم ﻣﺰﻳﺖ ﻫﺎی رﻗﺎﺑﺘﻲ ﺑﺸﻤﺎر ﻣﻲ رود (هیت و هوسکیسن[5]، 2005).
منطقه ویژه اقتصادی سیرجان به عنوان یکی از مهمترین مناطق آزاد تجاری، امروزه با تحولات شگفتانگیز رقابتی اداره میشود. توجه به مهندسی مجدد منابع انسانی، فرایندهای مدیریت دانش در منطقه ویژه اقتصادی سیرجان به عنوان مزیت رقابتی محسوب میگردد و ایجاد جو مشوق این مهم در این منطقه نه تنها موجب حیات و بقاء آن، بلکه رونق و بالندگی شهر سیرجان و بالتبع کشور را نیز در پی دارد.
بنابراین با در نظر گرفتن موارد ذکر شده و نیز اهمیت مهندسی مجدد منابع انسانی، فرایندهای مدیریت دانش و اقتصاد مناطق آزاد تجاری محقق بر آن شد تا به ” ارزیابی تاثیر مهندسی مجدد منابع انسانی و مدیریت دانش بر اقتصاد منطقه ویژه اقتصادی سیرجان” بپردازد.
اهداف آرمانی:
هدف اصلی تحقیق:
جدول (4-7): مقایسات زوجی نوآوری ارزش…. 83
جدول (4-8): بردار وزن نهایی نوآوری ارزش…. 84
جدول (4-9): بردار وزن نهایی کیفیت فرایند.. 84
جدول (4-10): امتیاز دهی عوامل نوآوری ارزش و کیفیت فرایند در شرکت شفا طب اصفهان 85
جدول (5-1): رتبه بندی شرکت های تولید تجهیزات پزشکی در استان اصفهان به وسیله تحلیل پوششی داده ها 88
چکیده
امروزه محصول جدید و لزوم توجه به آن به عنوان یک استراتژی ضروری جهت ماندگاری در کسب و کار تبدیل گردیده است. صنایع بر نوآوری ارزش و بهبود کیفیت فرایند توسعه محصول جدید جهت هر چه کاراتر شدن عملکرد توسعه محصول تأکید دارند. در این پژوهش به بررسی استفاده از یک برند یکسان در توسعه محصول جدید پرداخته شده است و بدین منظور شرکت شفاطب اصفهان به عنوان مطالعه موردی انتخاب شد که در این راستا ابتدا به ارزیابی برند به منظور به دست آوردن جایگاه آن به وسیله تکنیک تحلیل پوششی داده ها پرداخته شده است. سپس از روش تحلیل سلسله مراتبی برای بررسی اثر نوآوری و کیفیت فرایند توسعه محصول جدید بر عملکرد توسعه محصول استفاده شده است، که در مجموع 13 شاخص برای آن جمعآوری گردید. جامعه مورد بررسی، شرکتهای تولید تجهیزات پزشکی در استان اصفهان میباشند. حجم نمونه برآوردی 84 نفر تعیین گردید که با روش نمونه گیری خوشهای تصادفی انتخاب شد. تصمیم برای استفاده از برند سابق در توسعه محصول به دو پارامتر وابسته است که در پژوهش حاضر بدان پرداخته شد: 1(ارزیابی ارزش ویژه برند 2(ویژگی های محصول جدید.
به منظور ارزیابی ارزش ویژه برند از مدل SBM خروجی محور در فضای بازده به مقیاس متغیر در تحلیل پوششی داده ها استفاده شد که این مقدار برای شرکت شفا طب اصفهان 66/97% به دست آمد که نسبت به شرکت های مورد مطالعه در استان اصفهان، جایگاه سوم را داراست. و هم چنین برای بررسی تأثیر عوامل مربوط به ویژگیهای محصول جدید، از فرایند تحلیل سلسله مراتبی بهره گرفته شد که در نتیجه کیفیت در زمان اجرا و انعطافپذیری فرایند به ترتیب دارای بیشترین اهمیت در کیفیت فرایند هستند. هم چنین جهتیابی مشتری مهم ترین عامل در نوآوری محصول میباشد. بر این اساس شرکت می تواند تلاش خود را بر روی شاخصهای مهم تر قرار دهد تا بتواند گسترش محصول بهتری داشته باشد. به عنوان نتیجه به تقسیمبندی حالات مختلف استفاده از برند یکسان در توسعه محصول جدید براساس جایگاه برند و ویژگیهای محصول پرداخته شد.
کلمات کلیدی: توسعه محصول جدید، برند، نوآوری ارزش، کیفیت فرایند توسعه محصول، تحلیل پوششی داده ها، مدل SBM، تحلیل سلسله مراتبی
مقدمه

در فصل دوم به ادبیات موضوع مربوط به انتخاب نام و نشان تجاری و مباحث مرتبط با تولید محصول جدید پرداخته شد و در ادامه مقدماتی از تحلیل پوششی داده ها و تحلیل سلسله مراتبی ذکر گردید.
فصل سوم به روش پژوهش و شیوه انجام کار اشاره دارد.
فصل چهارم به تجزیه و تحلیل اطلاعات گردآوری شده می پردازد.
و در فصل پنجم، نتیجه گیری کلی از آن چه در این مجموعه ارائه شده است، آورده شده است.
فصل اول
کلیات پژوهش
1-1- بیان مسئله
هر شرکت در هنگام معرفی یک محصول جدید به بازار با سوالات متعددی مواجه است، مهم ترین مسئله که ذهن عرضه کننده را به خود مشغول میدارد این است که محصول جدید را با چه موضعگیری مشخصی وارد بازار کند تا بتواند تقاضای کافی ایجاد نماید یا به عبارت دیگر برای بازار جذابیت داشته باشد. در این باره موضعی که بنگاه برای خود اتخاذ مینماید باید با ویژگیهای مختلف محصول از جمله کیفیت محصول، نوع بستهبندی و نوع تبلیغات پشتیبانی شود.
یک محصول جدید ممکن است با نام تجاری تولیدکننده یا توزیعکننده به بازار عرضه شود. معمولا وقتی تولیدکننده امکانات بستهبندی و بازاریابی را ندارد و یا اگر بخواهد از شهرت نام واسطه استفاده نماید، محصولات خود را با نام شرکت واسطه عرضه می کند، هم چنین بعضی از شرکتها به صورت ترکیبی عمل می کنند؛ یعنی بخشی از تولیدات خود را با نام شخصی و بخشی دیگر را با نام شرکت واسطه عرضه می کنند.
نکته دیگر در انتخاب نام و نشان تجاری استفاده از سیاستهای نام گذاری میباشد. در برخی از مواقع آنها هریک از محصولات خود را با یک نام مستقل(منفرد) به بازار عرضه می کنند، مهم ترین مزیت چنین روشی این است که عدم موفقیت یک محصول در وجه دیگر محصولات شرکت تأثیر منفی نخواهد گذاشت، به عبارت دیگر بنگاه شهرت خود را به موفقیت یک محصول خاص وابسته نمی کند، مزیت دیگر استفاده از این روش این است که انتخاب یک نام جدید فرصت و انگیزهای جدید در بازار ایجاد می کند و هم چنین موجب تلاش برای کارکنان بنگاه نیز میشود، هرچند استفاده از این روش هزینه های گزافی را به شرکت تحمیل خواهد کرد. نام تجاری موفق می تواند اهرمی برای موفقیت بنگاه باشد، چرا که یک محصول با نام تجاری موفق، معمولا قابل فروش به قیمت بالاتر میباشد و از وفاداری بیشتر مشتری برخوردار است و موجب سهولت انتخاب میشود.
مهم ترین سیاستهای نامگذاری تجاریب تجاری عبارتند از:
1) نام تجاری منفرد:
از این سیاست شرکت پروکتراند گمبل خوب استفاده کرده است، به طوری که محصولات مختلف خود را با نام تجاری گوناگون نظیر تاید، کرست به بازار عرضه کرده است.
2) یک نام گروهی برای کالاها:
نظیر شرکت آی بی ام که برای تمام محصولات خود از نام تجاری آی بی ام استفاده کرده است.
3) اسامی گروهی جداگانه برای محصولات:
شرکت سیرز از این خط مشی تبعیت کرده است که برای هر گروه از محصولات نام جداگانه انتخاب کرده است.
شرکت شفا طب اصفهان تاکنون در زمینه تولید انواع ابزارهای پزشکی، جراحی و وسایل ارتوپدی فعالیت داشته است و به منظور گسترش فعالیت و با توجه به تواناییها و نیروی متخصص خود تصمیم به تولید دیگر تجهیزات پزشکی و آزمایشگاهی دارد. برای مسئولین شرکت مذکور این سوال مطرح است که آیا برای عرضه محصولات جدید از برند فعلی استفاده نماید و یا برند دیگری بدین منظور انتخاب کند؟ که هدف از انجام پژوهش یافتن پاسخ سوال فوق می باشد.
عنوان فهرست جداول صفحه
جدول 1-1: مدل عملیاتی تحقیق………………………………………………………………………… 9
جدول 1-2: زمانبندی مراحل انجام تحقیق………………………………………………………….. 11
جدول 2-1 : ارزیابی دستگاه ها و کارکنان بر اساس نگرش نوین در مقایسه با نگرش سنتی.. 22
جدول 3-1: جامعه آماری به تفکیک ادارات کل استان آذربایجانغربی ……………………. 101
جدول 3-2: نمونه آماری به تفکیک سهم هر اداره در نمونه آماری ………………………….. 103
جدول 3-3 : تعداد سؤالات پرسشنامه به تفکیک شاخصها …………………………………… 104
جدول 3-4: درجههای ارزشیابی در پرسشنامه ارزیابی عملکرد سازمانهای دولتی………….. 104
جدول 3-5 : آزمون پایایی پرسشنامه ……………………………………………………………….. 105
جدول 4-1: توزیع فراوانی و درصد پاسخهای نمونه آماری به سؤال جنسیت……………….. 107
جدول 4-2: توزیع فراوانی و درصد پاسخهای نمونه آماری به سؤال تأهل…………………… 108
جدول 4-3: توزیع و درصد پاسخهای نمونه آماری به سؤال سن………………………………. 109
جدول 4-4: توزیع فراوانی و درصد پاسخهای نمونه آماری به سؤال میزان تحصیلات ……. 110
جدول 4-5: توزیع فراوانی و درصد پاسخهای نمونه آماری به سؤال سابقه خدمت ………… 111
جدول 4-6 : توصیف آماری سؤالات پرسشنامه…………………………………………………… 112
جدول 4-7 : آمارههای توصیفی مربوط به متغیرهای تحقیق…………………………………….. 114
جدول 4-8: آزمون t تکگروهی برای تعیین میزان عملکرد ادارات کل استان آذربایجان غربی 116
جدول 4-9: آزمون t تکگروهی برای تعیین میزان بالابودن عملکرد ادارات کل استان آذربایجانغربی از نظر استقرار و توسعه دولت الکترونیک……………………………………………………………………………….. 117
جدول 4-10: آزمون t تکگروهی برای تعیین میزان بالابودن عملکرد ادارات کل استان آذربایجانغربی از نظر ساماندهی نیروی انسانی…………………………………………………………………………………………….. 118
جدول 4-11: آزمون t تکگروهی برای تعیین میزان بالابودن عملکرد ادارات کل استان آذربایجانغربی از نظر اصلاح ساختارها و تمرکز زدایی……………………………………………………………………………… 119
جدول 4-12: آزمون t تکگروهی برای تعیین میزان بالابودن عملکرد ادارات کل استان آذربایجانغربی از نظر استقرار نظام جامع مدیریت عملکرد و ارتقاء بهره
وری……………………………………………………. 120
جدول 4-13: آزمون t تکگروهی برای تعیین میزان بالابودن عملکرد ادارات کل استان آذربایجانغربی از نظر برقراری سلامت نظام اداری……………………………………………………………………………………… 121
جدول 4-14: آزمون t تکگروهی برای تعیین میزان بالابودن عملکرد ادارات کل استان آذربایجانغربی از نظر توانمندسازی منابع انسانی……………………………………………………………………………… 122
جدول 4-15 : آزمون t تکگروهی برای تعیین میزان بالابودن عملکرد ادارات کل استان آذربایجانغربی از نظر خدمترسانیبه مردم و شهروندمداری………………………………………………………………. 123
جدول 5-1: جمعبندی یافتههای تحقیق ……………………………………………………………. 128
عنوان فهرست نمودارها صفحه
نمودار شماره 4-1: درصد پاسخهای نمونه آماری به سؤال جنسیت…………………………… 108
نمودار شماره 4-2: درصد پاسخهای نمونه آماری به سؤال تأهل………………………………. 109
نمودار شماره 4-3: درصد پاسخهای نمونه آماری به سؤال سن………………………………… 110
این مطلب را هم اگر خواستید بخوانید :
نمودار شماره 4-4: درصد پاسخهای نمونه آماری به سؤال میزان تحصیلات………………… 111
نمودار شماره 4-5: درصد پاسخهای نمونه آماری به سؤال سابقه خدمت……………………. 112
عنوان فهرست شکلها صفحه
شکل1-1: مدل نظری تحقیق…………………………………………………………………………….. 8
شکل شماره 2-1: مدل کارت امتیازی متوازن……………………………………………………….. 26
شکل شماره 2-2 : مدل EFQM…………………………………………………………………….. 28
شکل شماره 2-3 : تقسیمبندی مدلهای سنجش رضایتمندی مشتریان سروکوال…………… 30
چکیده:
هدف کلی تحقیق حاضر ارزیابی عملکرد سازمانهای دولتی براساس شاخصهای عمومی برنامههای تحول نظام اداری به منظور بهبود کیفیت و ارتقاء بهرهوری سازمان میباشد. دراین راستا براساس شاخصهای عمومی ارزیابی عملکرد دستگاههای اجرایی (سطح استانی) ابلاغی معاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی رئیس جمهور در سال 1390، یک فرضیه اصلی و هفت فرضیه فرعی طراحی شده است. جامعه آماری این تحقیق شامل 4478 نفر از کارکنان ادارات کل استان آذربایجان غربی بوده که به کمک فرمول تعیین حجم نمونه و روش نمونه گیری تصادفی طبقهای، تعداد 354 نفر از آنان بعنوان نمونه انتخاب گردید. این پژوهش از منظر هدف کاربردی و از لحاظ روش توصیفی پیمایشی بصورت مقطعی بوده و اطلاعات آن به صورت میدانی و کتابخانهای جمع آوری شده است. ابزار جمع آوری اطلاعات، پرسشنامه محقق ساخته شامل 30 سوال است که پس از سنجش روایی و پایایی و اطمینان از آن در اختیار نمونه آماری قرار گرفت. پرسشنامهها، جمع آوری و اطلاعات حاصله با بهره گرفتن از آمار توصیفی و استنباطی (آزمون t تکگروهی) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافتههای نهایی تحقیق نشان میدهد که میزان عملکرد ادارات کل استان آذربایجانغربی پائینتر از متوسط شاخصهای عمومی ارزیابی عملکرد دستگاههایی اجرایی است.
واژگان کلیدی: شاخصهای عمومی ارزیابی عملکرد، سازمانهای دولتی، برنامههای تحول نظام اداری، ادارات کل استان آذربایجانغربی.
فصل اول:
کلیات تحقیق
کنترل و ارزیابی عملکرد جز لاینفک هرگونه فعالیت و کار اجرایی به شمار می رود. گرچه ارزیابی عملکرد فعالیتی است که با شکلگیری زندگی گروهی بشر گره خورده است ولی استفاده از نظامهای رسمی آن در سطح فردی و سازمانی از سال 1800 میلادی توسط رابرت آون در صنعت نساجی اسکاتلند متداول شده است. ارزیابی عملکرد عبارتست از یک سیستم بازخور که دربرگیرنده ارزیابی مستقیم عملکرد اشخاص یا سازمانها میباشد. نظام ارزیابیعملکرد را میتوان از زوایای متفاوتی موردبررسی قرار داد. دو دیدگاه مهم در خصوص ارزیابی عملکرد وجود دارد: دیدگاه سنتی و دیدگاه نوین. در دیدگاه سنتی، مهمترین هدف ارزیابی، قضاوت و یادآوری عملکرد می باشد، درحالیکه در دیدگاه مدرن، فلسفه ارزیابی بر رشد و توسعه و بهبود ظرفیت ارزیابی شونده متمرکز شده است (جلیلخانی، 1386، 2).
در دو دهه اخیر ، مدیریت عملکرد سازمانی به یکی از موضوعهای مورد توجه و جذاب تبدیل شده است و این تمایل هم در زمینههای تحقیقاتی و هم در زمینه های کاربردی به بروز نوآوریهای بسیاری منجر شده است. لذا پس از تعریف ارزیابی عملکرد و دلایل آن، برخی چارچوبها و متدهای نوین در این زمینه را معرفی کرده و نقاط قوت و ضعف هر یک را بیان خواهیم کرد.
برای ارزیابی عملکرد دولتی روش های متفاوتی مورد استفاده قرار گرفته است. با بررسی تحقیقات و پژوهشهای بعمل آمده مهمترین و پرکاربردترین روشها عبارتند از روش کارت امتیازی متوازن، روش جایزه کیفیت اروپایی، روش تحلیل پوششی و روش سروکوال. در این تحقیق قصد داریم تا عملکرد سازمانهای دولتی را براساس شاخصهای عمومی ارزیابی عملکرد برنامههای تحول نظام اداری اندازهگیری کنیم. معاونت توسعه و مدیریت انسانی رئیس جمهور در سال 1389 برنامههای دهگانه تحول نظام اداری را معرفی کرده و شاخصهایی را براساس این برنامهها تعریف کرده است. در ادامه با معرفی برنامههای تحول نظام اداری به تفکیک به بررسی شاخصهای عمومی ارزیابی عملکرد دستگاههای اجرایی براساس این برنامهها خواهیم پرداخت و عملکرد سازمانهای دولتی منتخب را در استان آذربایجان غربی اندازهگیری و براساس نتایج ارزیابی بعمل آمده، پیشنهاداتی را در جهت بهبود عملکرد سازمانی ادارات کل استان آذربایجانغربی ارائه خواهیم کرد.
ارزیابی شرط لازم مدیریت است. پیتر دراکر معتقد است ” چیزی را که نتوان اندازه گیری کرد، نمی توان آن را مدیریت نمود “. سرمایهگذاری و مدیریت روی داراییهای نامشهود در بالندگی و شکلگیری سازمانهای مشتریمدار و پاسخگو، منجر به تولید خدمت ارزان و بالارفتن سطح رضایتمندی جامعه هدف میگردد. مؤسسات، سازمانها و دستگاههای اجرایی با هر مأموریت، رسالت، اهداف و چشماندازی که دارند نهایتاً در یک قلمرو ملی و یا بینالمللی عمل میکنند و ملزم به پاسخگویی به مشتریان، ارباب رجوع و ذینفعان هستند تا شرکتی که هدفش سودآوری و رضایت مشتری است و سازمانی که هدف خود را اجرای کامل و دقیق وظایف قانونی و کمک به تحقق اهداف توسعه و تعالی کشور قرار داده، پاسخگو باشند. بنابراین بررسی نتایج عملکرد ، یک فرایند مهم راهبردی تلقی میشود. کیفیت و اثربخشی مدیریت و عملکرد آن عامل تعیینکننده و حیاتی برای دستیابی به اهداف برنامههای توسعه و رفاه جامعه است. در صورتی که ارزیابی عملکرد با دیدگاه فرایندی و بطور صحیح و مستمر انجام شود، در بخش دولتی موجب ارتقای پاسخگویی دستگاههای اجرایی و اعتماد عمومی به عملکرد سازمانها و کارآیی و اثربخشی دولت میشود؛ در بخش غیردولتی نیز موجب ارتقای مدیریت منابع، رضایت مشتری، کمک به توسعه ملی، ایجاد قابلیتهای جدید، پایداری و ارتقای کلاس جهانی شرکتها و مؤسسات میشود (رحیمی،1383،41).
برنامههای تحول در نظام اداری که نشأت گرفته از متن سیاستهای کلی نظام اداری، سند چشمانداز، لایحه برنامه پنجم توسعه اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و در چارچوب سیاستهای کلی دولت خدمتگزار است، بر آن است تا با توانمندسازی دستگاههای اجرایی کشور و تربیت مدیران و کارشناسان کارآمد و تحولآفرین، طرحی نو دراندازد و در توسعه یکپارچه کشور نقش موثرتری را ایفا کند. اصلاح نظام اداری و مدیریت دولتی دربرگیرنده تلاشی نظاممند و یکپارچه است، به گونهای که از طریق آن میتوان، تغییرات موثری در نظام اداره عمومی پدیده آورد و توان آن را برای رسیدن به پیشرفت ملی، افزایش داد. از این رو تحول در نظام اداری و مدیریت دولتی یا به تعبیری، متناسب و شایسته کردن آن ضرورتی حیاتی و اجتنابناپذیر است (فروزنده،1389).
مدیران مؤثر باید یک سیستمی از اندازهگیری عملکرد داشته باشند که ارائه دهنده یک دیدگاه چندوجهی و متعادل از عملکرد باشد. عقلانیترین دلیل برای عملکرد در بخش دولتی در ارزش بالقوه آن برای سه گروه از مخاطبان است: 1- مدیران دولتی 2-کارکنان 3- شهروندان . امروزه شاهد هستیم که بیشترین انتظارات از همه سطوح دولت برای پاسخگوبودن بیشتر به ذیفعان و الزاماتی برای کارآیی و اثربخشی بیشتر در عملیات دولتی است که باعث افزایش تمرکز و نیاز به اندازهگیری عملکرد شده است و در واقع اندازهگیری عملکرد و برنامههای ارزیابی محرکهای اصلی برای یک بخش دولتی اثربخشتر، کاراتر و پاسخگوتر باشند (امیرخانی،1382،12).
روش های متفاوتی برای ارزیابی عملکرد سازمانهای دولتی بکار رفته است از جمله الگوی کارت امتیازی متوازن، مدل تعالی عملکرد سازمانی، تحلیل پوششی دادهها و … که هر کدام مزایا و معایب خاص خود را دارند. اگر بتوان مدل مناسبی را برای ارزیابی عملکرد سازمانهای دولتی به اجرا گذاشت، در این صورت امکان مقایسه نسبی بین سازمانها در جهت تحقق اهداف برنامهها فراهم خواهد شد. این رویکرد باید نگاهی سیستمی و جامع به تمامی حوزههای عملکرد یک سازمان داشته باشد. بدیهی است که ارائه و بکارگیری یک مدل جامع و بومی میتواند عملکرد سازمانهای دولتی را جهتدار و دارای چشمانداز و افقهای روشن و علمی نماید و در نهایت از پراکندگی، قضاوت و اعمالنظرهای گوناگون و سلیقهای جلوگیری نماید (فرزیانپور،1379،24-18).
در الگوهای نوین ارزیابی عملکرد، مدلهای کمی مثل معیار بهرهوری با رویکرد ارزش افزوده، معیار کارآمدی با رویکرد اثربخشی و کارآیی و معیار سودآوری با رویکرد حسابرسی عملکرد و مدلهای کیفی مانند معیار توصیفی و ارزشی با رویکرد تعهد سازمانی و اخلاق سازمانی و معیارهای چندگانه دیگر بکار گرفته شده است. از جمله مهمترین مدلهای جامع ارزیابی عملکرد میتوان به الگوهای کارت امتیازی متوازن، تعالی سازمانی بنیاد کیفیت اروپایی، برنامهریزی آرمانی، تحلیل پوششی دادهها، سیستمهای کیفیت، مدیریت کیفیت جامع، مهندسی مجدد، مدل تخمین و الگوسازی، سنجش کارآیی و اثربخشی و … اشاره نمود (اصفهانی و دیگران،1389،19).
در پژوهشهایی که تاکنون در مورد ارزیابی عملکرد سازمانهای دولتی انجام شده است، هرکدام از مدلی براساس ماهیت، فعالیت، اندازه، منابع انسانی و مالی و دیگر عوامل اثرگذار در سازمان بهره بردهاند. در پژوهش حاضر قصد داریم تا با بهرهگیری از مدل شاخصهای عمومی ارزیابی عملکرد برنامههای تحول نظام اداری که توسط کارشناسان امر و اساتید برجسته مدیریت کشور در معاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی رئیسجمهور طرحریزی شده است، به ارزیابی عملکرد ادارات کل منتخب استان آذربایجانغربی از نظر عوامل اصلاح اداری در دستگاههای مختلف پرداخته و براساس نتایج تحقیق، پیشنهاداتی را در راستای ارتقاء بهرهوری و بالابردن میزان عملکرد سازمان ارائه دهیم. براساس این مدل شاخصهای عمومی ارزیابی عملکرد دستگاههای اجرایی سطح استانی عبارتند از: