2-2-4-6) یادگیری تیمی 51
2-2-4-7) اعتماد. 52
2-2-4-8) تشریک مساعی 53
2-2-4-9) فرهنگ انسان دوستی 53
2-2-4-10) آموزش…. 53
2-2-4-11) پشتیبانی و مشارکت مدیریت ارشد. 54
2-2-4-12) استراتژی.. 54
2-2-4-13) مدیریت منابع انسانی. .. 55
2-2-4-14) سیستم های پاداش و جبران خدمات… 56
2-2-4-15) مشارکت کارکنان.. 58
2-2-4-16) فرایند برابری.. 58
2-2-4-17) ساختار سازمانی.. 58
2-2-4-18) ابعاد ساختاری سازمانهای دانش محور 59
2-2-4-19) ساختار تیمی 60
2-2-4-20) کانالهای ارتباطات 61
2-2-4-21)مدیریت تغییر. 61
2-2-4-22) زیرساخت فناوری اطلاعات… 62
2-5) مدل های آمادگی سازمانی برای مدیریت دانش……………………………………………………….63
2-5-1) مدل راس و همکاران……………………………………………………………………………………………..63
2-5-2) مدل تیلور و رایت…………………………………………………………………………………………………63
2-5-3) مدل هولت……………………………………………………………………………………………………………..64
2-5-4) مدل کاوه محمدی و دیگران…………………………………………………………………………………64
2-6) مدل های عوامل حیاتی موفقیت مدیریت دانش……………………………………………………….64
2-6-1) مدل چایت……………………………………………………………………………………………………………..64
2-6-2) مدل چویی……………………………………………………………………………………………………………..65
2-6-3) مدل داونپورت و دیگران………………………………………………………………………………………..65
2-6-4) مدل چانگ و دیگران……………………………………………………………………………………………..65
2-6-5) مدل فورکول و گواد میلاس…………………………………………………………………………………..66
2-7) پیشینه تحقیق……………………………………………………………………………………………………………66
2-7-1) تحقیقات خارجی……………………………………………………………………………………………………66
2-7-2) تحقیقات داخلی……………………………………………………………………………………………………..67
این مطلب را هم اگر خواستید بخوانید :
فصل سوم: روششناسی تحقیق
3-1) مقدمه 70
3-2) روششناسی تحقیق 70
3-3) مدل مفهومی تحقیق 71
3-4) جامعه آماری 72
3-5) روش نمونه گیری 72
3-6) تعین حجم نمونه 73
3-7) روش جمعآوری داده ها 73
3-8) ابزار سنجش تحقیق 74
3-8-1) پرسشنامه سرمایه اجتماعی 74
3-8-2) پرسشنامه آمادگی سازمانی برای استقرار مدیریت دانش…. 74
3-9) ویژگیهای فنی ابزار اندازه گیری 75
3-9-1) روایی 75
3-9-2) پایایی.. 75
3-10) روش تجزیه و تحلیل داده ها 77
3-10-1) آمار توصیفی 77
3-10-2) آمار استنباطی 77
3-10-2-1) تجزیه و تحلیل واریانس فریدمن.. 77
3-10-2-2) تحلیل همبستگی 78
3-10-2-3) آزمون های جمعیت شناختی 78
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده ها
4-1) مقدمه 80
4-2) آمار توصیفی.. 81
4-2-1) جنسیت 81
4-2-2) سن 82
4-2-3) وضعیت تأهل.. 83
4-2-4) سطح تحصیلات… 84
4-2-5) سابقه کار 85
4-3) آمار استنباطی 86
4-3-1) آزمون تحلیل واریانس فریدمن.. 86
4-3-2) آزمون ضریب همبستگی 87
4-3-2-1) آزمون فرضیه اصلی.. 87
4-3-2-2) آزمون فرضیات فرعی 88
4-3-3) تحلیل تأثیر متغیرهای جمعیت شناختی 91
فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادات
5-1) مقدمه 95
5-2) نتایج یافته های تحقیق 95
5-2-1) نتایج بدست آمده از آمارتوصیفی.. 95
5-2-2) نتایج بدست آمده از استنباطی 95
5-2-2-1) بررسی یافته های اصلی تحقیق با توجه به آزمون همبستگی پیرسون 96
5-2-2-1-1) نتایج آزمون فرضیه اصلی 96
5-2-2-1-2) نتایج آزمون فرضیه فرعی 1 96
5-2-2-1-3) نتایج آزمون فرصیه فرعی 2 96
5-2-2-1-4) نتایج آزمون فرصیه فرعی 3. 97
5-2-2-1-5) نتایج آزمون فرصیه فرعی 4 97
5-2-2-1-6) نتایج آزمون فرصیه فرعی 5 97
5-2-3) بررسی یافته های جانبی تحقیق 98
5-2-3-1) یافته های جانبی تحقیق با توجه به آزمون فریدمن.. 98
5-2-3-1-1) رتبه بندی ابعاد سرمایه اجتماعی.. 98
5-2-3-2) یافته های جانبی تحقیق با توجه به آزمون t و آنالیز واریانس یکطرفه 98
5-3) پیشنهادات… 99
5-3-1) پیشنهادات با توجه به ابعاد سرمایه اجتماعی.. 99
5-3-1-1) سرمایه گذاری در بعد رابطه ای.. 99
5-3-1-2) سرمایه گذاری در بعد ساختاری 100
5-3-1-3) سرمایه گذاری در بعد شناختی.. 100
5-3-4) پیشنهاد بر اساس فرضیه اصلی 100
5-3-5) پیشنهاد بر اساس فرضیه فرعی1. 101
5-3-6) پیشنهاد بر اساس فرضیه فرعی2 101
5-3-7) پیشنهاد بر اساس فرضیه فرعی3. 101
5-3-8) پیشنهاد بر اساس فرضیه فرعی4 102
5-3-9) پیشنهاد بر اساس فرضیه فرعی5. 102
5-4) پیشنهادات برای تحقیقات آتی.. 102
منابع و مأخذ. 104
پیوستها
پیوست اول: تجزیه و تحلیل آماری.. 111
پیوست دوم: پرسشنامه کارکنان 129
چکیده انگلیسی 131
فهرست شکلها
شکل2-1) ارتباط داده، اطلاعات، دانش و خرد. 37
شکل 2-2) نگرش سیستمی به مدیریت دانش 21
شکل 3-1) مدل مفهومی تحقیق 73
فهرست جدولها
جدول 2-1) مجموعه تعاریف سرمایه اجتماعی توسط بانک جهانی.. 16
جدول2-2) انقلاب ها و تغییر اساسی دانش 36
جدول2-3) تعامل بین دانش ضمنی و آشکار 39
جدول2-4) عوامل کلیدی موفقیت مدیریت دانش…. 49
جدول3-1) متغیر های تحقیق و ابعاد آنها 76
جدول 3-2) ضریب پایایی پرسشنامهها 77
جدول 4-1) توزیع فراوانی افراد نمونه بر حسب جنسیت 82
جدول 4-2) توزیع فراوانی افراد نمونه بر حسب وضعیت سن.. 83
جدول 4-3) توزیع فراوانی افراد نمونه بر حسب تأهل 84
جدول 4-4) توزیع فراوانی افراد نمونه بر حسب تحصیلات 85
جدول 4-5) توزیع فراوانی نسبی و مطلق افراد بر حسب سابقه کار 86
جدول 4-6) میانگین رتبه ها در آزمون فریدمن 87
جدول 4-7) معنی داری آزمون فریدمن 87
جدول 4-8) آزمون همبستگی پیرسون بین سرمایه اجتماعی و آمادگی برای مدیریت دانش 88
جدول 4-9) آزمون همبستگی پیرسون بین سرمایه اجتماعی و فرهنگ دانش…. 89
جدول 4-10) آزمون همبستگی پیرسون بین سرمایه اجتماعی و ساختار سازمانی 90
جدول 4-11) آزمون آزمون همبستگی پیرسون بین سرمایه اجتماعی و زیرساختIT. 90
جدول 4-12) آزمون همبستگی پیرسون بین سرمایه اجتماعی و پشتیبانی از تغییر. 91
جدول 4-13) آزمون همبستگی پیرسون بین سرمایه اجتماعی و نگرش نسبت به تغییر. 92
جدول 4-14) آزمون t سرمایه اجتماعی بین مردان و زنان 92
جدول 4-15) آزمون t سرمایه اجتماعی بین متأهلین و مجردها 93
جدول 4-16) آزمون آنالیز واریانس سرمایه اجتماعی بین گروه های مختلف تحصیلی.. 93
جدول 4-17) آزمون آنالیز واریانس معنویت در کار بین گروه های مختلف سابقه کاری.. 94
فهرست نمودارها
نمودار 4-1) توزیعفراوانینسبیافرادبرحسبجنسیت… 82
نمودار 4-2) توزیعفراوانینسبیافرادبرحسبسن.. 83
نمودار 4-3) توزیع فراوانی نسبی افراد نمونه بر حسب تأهل 84
نمودار 4-4) توزیع فراوانی نسبی افراد نمونه بر حسب تحصیلات 85
نمودار 4-5) توزیع فراوانی نسبی افراد نمونه بر حسب سابقه کار 86
| فصل اول: کلیات تحقیق |
1ـ1) بیان مساله
با وقوع انقلاب فناوری اطلاعات و نیز پیشرفت سریع فناوری، از دهه 1990 الگوی رشد اقتصاد جهانی تغییر کرده است.در اقتصاد جهانی امروز دانش به عنوان مهمترین سرمایه جایگزین سرمایه های مالی و فیزیکی شده است(Burt,1992).محیط کسب و کار مبتنی بردانش، نیازمند رویکردی است که دارائی های ناملموس جدید مثل دانش و شایستگی های منابع انسانی، نوآوری، ساختار سازمانی و غیره را در بربگیرد. در این میان نظریات سرمایه اجتماعی توجه روز افزون محققان دانشگاهی و دست اندرکاران سازمانی را به خود جلب کرده است (.(Bontis,1994از طرف دیگر یکی از قابلیت های سازمانی که می تواند در ایجاد و استقرار مدیریت دانش کمک بسیار نماید سرمایه اجتماعی است (Nahapiet & Ghoshalv,1998 ).مدیریت دانش می تواند سهم قابل ملاحظه ای در افزایش کارایی و اثربخشی فعالیتهای کسب و کار ایفا کند . منافع حاصل از بکارگیری مدیریت دانش باعث شده است که اغلب سازمانها تلاشهایی برای پیاده سازی این فرایند انجام دهند اما تلاشهای اولیه در اغلب سازمانها با این چالش عمده مواجهند که علیرغم سرمایه گذاری روی مدیریت دانش گسترش نفوذ کاربردهای آن به کندی صورت می پذیرد . علت اصلی این مشکل پایین بودن سطح آمادگی سازمانها برای پذیرش و استفاده از مدیریت دانش است . بنابراین درک صحیح از میزان این آمادگی برای جهت گیری درست تلاشهای آغازین و تدوین استراتژی های مناسب ضروری به نظر می رسد(Brand.1998).
عوامل متعدد و بی شماری در موفقیت استقرار مدیریت دانش نقش دارند ، یکی از این عوامل سرمایه اجتماعی است. با توجه به ضرورتی که در ارتباط با مدیریت دانش بیان شد، اهمیت سرمایه اجتماعی سازمانی از آن جهت است که سبب اجتماع افرادی (گروه ها، تیم ها و…) می شود که با همدیگر بطور موفقیت آمیز کارها را به پایان می رسانند و احساس انسجام را از طریق اعتماد و همکاری ایجاد می نمایند. در این تحقیق برآنیم تا از سرمایه اجتماعی ، که باعث به اشتراک گذاشتن بهتر دانش ، ابقاء دانش سازمانی ، ایجاد روابط مبتنی بر اعتماد و همکاری ، روح تعاون (درون سازمانی- برون سازمانی) ، کمک به آموزش ، افزایش فعالیتهای مرتبط با ثبات سازمانی و درک مشترک می شود ، در جهت افزایش آمادگی سازمانی برای استقرار مدیریت دانش استفاده نماییم. با توجه به بیان مساله در این تحقیق می خواهیم به سوال زیر پاسخ دهیم:
چه رابطه ای بین سرمایه اجتماعی و میزان آمادگی سازمان برای استقرار مدیریت دانش در بیمه البرز وجود دارد؟
1ـ2) اهمیت وضرورت
در اوایل دوران انقلاب صنعتی سازمانها اثر بخشی و راندمان و توانایی رقابت را با خود کارکردن نیروی کار ساده افزایش دادند .بعد از آن، در دوره های مختلف با پیشرفت سازمانها، بسیاری از آنها دستخوش تجدید ساختار در مقیاس عظیم برای حذف شغل ها و کارکنان، اضافه شده اند. سازمانها در حال حاضر، در معرض رویارویی با رقابت جهانی فزاینده و مشتریاتی با خواسته هایی به مراتب متنوع و پیچیده هستند .شرایط امروز برای سازمانها به مراتب پیچیده تر و چالش انگیز تر از گذشته است. به همین جهت شرکتها برای حفظ مزیت رقابتی خود می بایستی همچنان در کاستن هزینه ها و گسترش بازارهایشان، بوده و بر حسب ضرورت نوآور باشند . به این دلیل است که سازمانها در حال افزایش کارایی فرایندهای خود هستند . در اینجا است که مدیریت دانش وارد عرصه می شود ( داونپورت[1] ، 1998)..
پیتر دراکر در کتاب خود تحت عنوان جامعه پسا سرمایه داری عنوان می کند که مهمترین منابع اقتصادی، دیگر سرمایه یا منابع طبیعی و نیروی کار نیستند؛ این منبع اقتصادی بنیادی دانش است و خواهد بود ( رادینگ[2] ، 2003). در اقتصاد مبتنی بر دانش ، سرمایه دانایی به نحو چشمگیری از سرمایه های مالی و فیزیکی پیشی می گیرد ؛ در این نظام ها دانش یا دانستن و دانش آفرینی عامل اصلی بقا و رشد سازمانها در شرایط رقابتی می شود ( ابیلی و همکاران ، 1998 ). بنابراین، در عصر کنونی که عصر دانایی نام گرفته، بایستی با به کارگیری دانش از شیوه های مختلف به مزیت های رقابتی پایدار دست یافت و در راه استفاده بهینه از منابع در اختیار سازمان، گام نهاد ( مارتنسون[3] ، 1999).
مدیریت دانش شیوه شناسایی ، در اختیار گرفتن ، سازمان دهی و پردازش اطلاعات جهت خلق دانش می باشد که پس از آنتوزیع می شود و سپس در دسترس دیگران قرار می گیرد تا برای خلق دانش بیشتر استفاده شود (رادینگ ، 2003) . مدیریت دانش نوعی فن آوری است که بر دانش تأکید دارد و بر آن است تا از طریق به کارگیری موثر دانش به حل مشکلات بپردازد ( جی میکائیل وجرالداس[4] ، 2003). از بررسی و جمع بندی تعاریف مختلف درباره مفهوم فوق، سرانجام این تعریف به دست آمد که مدیریت دانش عبارت است از فرایندهای ایجاد ، جمع آوری ، سازماندهی ، انتشار، پالایش دائمی و بهره برداری از دانش. با پایه ریزی و استفاده از نظامهای نوین، از جمله مدیریت دانش اگر نتوان به تمامی اهداف افزایش کارآیی کارکنان، افزایش سطح دانش سازمانی، به روز شدن دانش، بهینه شدن تولید، افزایش قدرت حل مسایل و مشکلات سازمانی و دهها هدف مثبت و موثر دیگر دست یافت، بخش عمده ای از آنها را قطعا می توان محقق ساخت. پیاده سازی مدیریت دانش در هر سازمان مستلزم وجود زمینه هایی است که این زمینه ها اعم از اینکه فنی یا علمی باشند، بایستی به وجود آیند. زمینه های فنی را می توان مانند رایانه و شبکه های ارتباطی و زمینه های علمی را مثل فرایند جمع آوری و ذخیره دانش مورد نیاز سازمان در نظر گرفت. به هر حال بررسی و مطالعه این زمینه ها جهت ایجاد سیستم مدیریت دانش و ضرورت تشکیل و ایجاد مدیریت دانش گام نخست محسوب می شود. ضرورت استفاده از آنها و در واقع استفاده از پیشرفت ها در بسترهای مختلف علوم از جمله مدیریت دانش، از مهمترین ضرورت های توسعه و پیشرفت یک جامعه و سازمانهای آن محسوب می شوند. از این نظر می توان، پیاده سازی مدیریت دانش را گامی در جهت توسعه و ارتقای هر سازمانی از جمله سازمان مورد مطالعه دانست.
سیر تکاملی حرکت از جامعه صنعتی به جامعه دانشی ، بوسیله رشد سریع دارائیهای نامشهود و فعالیتهای اجتماعی نسبت به منابع مشهود توصیف شده است . به همین دلیل تحصیل سرمایه اجتماعی به عنوان یکی از اشکال سرمایۀ طبقه بندی شده بانک جهانی خیلی مهم تلقی می شود. همانطور که لسر و کترل[5] (2000) اشاره می کنند ، فعالیتهای اجتماعی نقش بر جسته ای در اقتصاد مبتنی بر دانش دارد. آنها یکدسته منابعی هستند که باعث ایجاد شایستگیها و تواناییهای لازم می شوند. ضمناً فعالیتهای اجتماعی ظرفیتهای خلق ، تسهیم و مدیریت تولید دانش را افزایش می دهند.
پیشرفت بیمه در یک کشور، می تواند منجر به حفظ ثروت ملی و تشکیل پس اندازهای بزرگ شود و در ارتباطی متقابل با رشد و توسعه اقتصادی، افزایش مبادلات و توسعه سرمایه گذاری های آن کشور می باشد. اهمیت این تحقیق برای بیمه البرز در این است که تصمیماتی که توسط مدیران بیمه ای درباره خدمات بیمه ای و نوع و میزان خدمات اتخاذ می گردد در بین اقدامات در درجه اول قراردارد، از طرف دیگر اتخاذ چنین تصمیماتی مستلزم سنجش میزان آمادگی سازمان برای پذیرش تغییرات و در نتیجه مدیریت دانش است. با توجه به این که ایجاد سرمایه گذاری های جدید، باعث توسعه و رشد اقتصادی هر کشور می شود، تأمین امنیت سرمایه ها در تداوم این رشد، از اهمیت خاصی برخوردار می شود، سرمایه اجتماعی نیر جدای از این قضیه نیست مدیران بیمه البرز با شناخت و شناسایی ابعاد سرمایه های اجتماعی خود می توانند درک بهتری از الگوی تعاملات بین فردی و گروهی داشته باشند و با بهره گرفتن از سرمایه های اجتماعی می توانند سیستمهای سازمانی خود را بهتر هدایت نمایند.
1ـ3) هدف های تحقیق
1ـ3ـ1) هدف اصلی
1ـ3ـ1ـ1) شناسایی رابطه سرمایه اجتماعی با میزان آمادگی استقرار مدیریت دانش در بیمه البرز
1ـ3ـ2) اهداف فرعی
1ـ3ـ2ـ1) شناسایی رابطه سرمایه اجتماعی با عامل فرهنگ دانش در بیمه البرز
1ـ3ـ2ـ2) شناسایی رابطه سرمایه اجتماعی باعامل ساختار سازمانی در بیمه البرز
1ـ3ـ2ـ3) شناسایی رابطه سرمایه اجتماعی با عامل زیر ساخت در بیمه البرز
1ـ3ـ2ـ4) شناسایی رابطه سرمایه اجتماعی با عامل پشتیبانی از تغییر در بیمه البرز
1ـ3ـ2ـ5) شناسایی رابطه سرمایه اجتماعی با عامل نگرش به تغییر در بیمه البرز
1ـ4) فرضیه های تحقیق
1ـ4ـ1) فرضیه اهم
1ـ4ـ1ـ1) بین سرمایه اجتماعی و میزان آمادگی سازمانی برای استقرار مدیریت دانش در بیمه البرز رابطه معناداری وجود دارد.
1ـ4ـ2) فرضیه های فرعی
1ـ4ـ2ـ1) بین سرمایه اجتماعی و عامل فرهنگ دانش در بیمه البرز رابطه معناداری وجود دارد.
1ـ4ـ2ـ2) بین سرمایه اجتماعی و عامل ساختار سازمانی در بیمه البرز رابطه معناداری وجود دارد.
1ـ4ـ2ـ3) بین سرمایه اجتماعی و عامل زیر ساخت در بیمه البرز رابطه معناداری وجود دارد.
4-3-1-1) مدل اندازه گیری ابعاد هوش معنوی………………………………………………………………………………. 98
4-3-1-2) مدل اندازه گیری ابعاد تعهد عاطفی……………………………………………………………………………….. 101
4-3-1-3) مدل اندازه گیری ابعاد تعهد هنجاری……………………………………………………………………………. 102
4-3-1-4) مدل اندازه گیری ابعاد تعهد مستمر ………………………………………………………………………………. 104
4-3-2) توصیف آماری……………………………………………………………………………………………………………….. 105
4-3-3) بررسی نرمال بودن توزیع متغیر ها…………………………………………………………………………………… 106
4-3-4) تجزیه و تحلیل داده ها و اطلاعات جمع آوری شده………………………………………………………… 107
4-3-4-1) آزمون فرضیه اصلی…………………………………………………………………………………………………….. 108
4-3-4-2) آزمون فرضیه فرعی اول…………………………………………………………………………………………….. 109
4-3-4-3) آزمون فرضیه فرعی دوم……………………………………………………………………………………………… 110
4-3-4-4) آزمون فرضیه فرعی سوم…………………………………………………………………………………………… 111
فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادات
5-1) مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………………… 114
5-2) نتایج حاصل از فرضیه های تحقیق………………………………………………………………………………………… 114
5-3) مقایسه نتایج با سایر پژوهش های مرتبط……………………………………………………………………………… 116
5-4) جمع بندی نتایج حاصل از تحقیق…………………………………………………………………………………………. 116
5-5) پیشنهادهای پژوهش…………………………………………………………………………………………………………… 120
5-6) پیشنهاد برای پژوهش های آتی…………………………………………………………………………………………….. 121
5-7) محدودیت های تحقیق………………………………………………………………………………………………………… 122
منابع فارسی………………………………………………………………………………………………………………………………… 123
منابع خارجی……………………………………………………………………………………………………………………………….. 125
پیوست ها…………………………………………………………………………………………………………………………………….. 128
سوالات جمعیت شناختی……………………………………………………………………………………………………………… 129
پرسشنامه سنجش هوش معنوی……………………………………………………………………………………………………… 131
پرسش نامه تعهد سازمانی آلن و می یر…………………………………………………………………………………………… 133
فهرست اشکال
شکل 2-1) مدل مفهومی تحقیق …………………………………………………………………………………………………….. 78
این مطلب را هم اگر خواستید بخوانید :
شکل 4-1 نمودار فراوانی مربوط به وضعیت پاسخ دهندگان از نظر جنسیت ……………………………………….. 94
شکل 4-2 نمودار فراوانی مربوط به وضعیت افراد پاسخ دهنده از نظر سن …………………………………………. 95
شکل 4-3 نمودار فراوانی مربوط به وضعیت پاسخ دهندگان از نظر میزان تحصیلات ………………………… 95
شکل 4-4 نمودار فراوانی مربوط به وضعیت پاسخ دهندگان از نظر وضعیت تاهل ………………………………. 96
شکل 4-5 نمودار فراوانی مربوط به وضعیت پاسخ دهندگان از نظر سابقه استخدامی ………………………….. 96
شکل 4-6 نمودار فراوانی مربوط به وضعیت پاسخ دهندگان از نظر نوع استخدام ………………………………. 97
فهرست جداول
جدول شماره 2-1 تمایز بین دین و معنویت………………………………………………………………………………………. 26
جدول شماره 3-1) دسته بندی سوالات پرسشنامه……………………………………………………………………………. 86
جدول 4-1) ویژگی های جمعیت شناختی………………………………………………………………………………………. 93
جدول4-2) راهنمای شناسایی علائم اختصاری متغیرهای مدل………………………………………………………….. 98
جدول 4-3) جدول توصیف آماری……………………………………………………………………………………………….. 106
جدول 4-4) توزیع نرمال متغیر ها…………………………………………………………………………………………………… 106
جدول 4-5) جدول آزمون فرضیه اصلی……………………………………………………………………………………….. 108
جدول 4-6) جدول آزمون فرضیه فرعی اول………………………………………………………………………………….. 109
جدول 4-7) جدول آزمون فرضیه فرعی دوم………………………………………………………………………………….. 110
جدول4-8) جدول آزمون فرضیه فرعی سوم………………………………………………………………………………….. 111
فهرست نمودارها
نمودار4-1) مدل اندازه گیری ابعاد هوش معنوی با بهره گرفتن از تحلیل عاملی در حالت استاندارد…………… 99
نمودار4-2) مدل اندازه گیری ابعاد هوش معنوی با بهره گرفتن از تحلیل عاملی در حالت معنی داری………. 100
نمودار4-3) مدل اندازه گیری ابعاد تعهد عاطفی با بهره گرفتن از تحلیل عاملی در حالت استاندارد………….. 101
نمودار 4-4)مدل اندازه گیری ابعاد تعهد عاطفی با بهره گرفتن از تحلیل عاملی در حالت معنی داری……… 102
نمودار 4-5) مدل اندازه گیری ابعاد تعهد هنجاری با بهره گرفتن از تحلیل عاملی در حالت استاندارد………. 103
نمودار 4-6)مدل اندازه گیری ابعاد هنجاری با بهره گرفتن از تحلیل عاملی در حالت معنی داری……………. 104
نمودار 4-7) مدل اندازه گیری ابعاد تعهد مستمر با بهره گرفتن از تحلیل عاملی در حالت استاندارد………… 104
نمودار 4-8)مدل اندازه گیری ابعاد تعهد مستمر با بهره گرفتن از تحلیل عاملی در حالت معنی داری……….. 105
جامعه امروزی جامعه ی سازمانی است. بسیاری از دانشمندان معتقدند که ماهیت جوامع کنونی به وسیله سازمانها به شکلهای مختلف و با اهداف گوناگون تأسیس و سازماندهی میشود، اما بدون تردید همه آنها بر پایه تلاشهای جسمی و روانی نیروی انسانی خود اداره و هدایت میشوند. بطور کلی میتوان گفت نیروی انسانی کارآمد شاخص عمده ی برتری یک سازمان نسبت به سازمانهای دیگر است . وجود نیروی انسانی متعهد به سازمان میتواند ضمن کاهش تأخیر و جابجایی، باعث افزایش چشمگیر عملکرد سازمان، نشاط روحی کارکنان و تجلی بهتر اهداف متعالی سازمانی و نیز دستیابی به اهداف فردی گردد(بهرامی، امام رضایی، ستار، عزت آبادی و دهقانی تفتی، 1389 ).
تعهد سازمانی مانند دیگر مفاهیم رفتار سازمانی به شیوه های متفاوت تعریف و از دیدگاه های متعددی
بررسی شده است . تعهد سازمانی را میتوان بطور ساده اعتقاد به ارزشها و اهداف سازمان، احساس وفاداری به سازمان، الزام اخلاقی، تمایل قلبی و احساس نیاز به ماندن در سازمان تعریف کرد شده که بر پایه دیدگاه آلن و میر (1991)، برای آن سه مولفه در نظر گرفته است 1- تعهد عاطفی (تمایل افراد به گذاشتن انرژی و وفاداری خویش برای ادامه دادن به کار خود در سازمان)، 2- تعهد مستمر(تمایل به انجام فعالیتهای مستمر براساس تشخیص فرد از هزینه های مرتبط با ترک سازمان و تعهد هنجاری (احساس تکلیف به باقی ماندن به عنوان یک عضو از سازمان) (مدنی و زاهدی،1384. ( محققان اعتقاد دارند که: اگر سازمان بخواهد با برخورداری از رسالتی روشن، راهبردی مطلوب، ساختارهای سازمانی کارآمد و طراحی شغل مناسب، بطور کامل به اهداف خود نایل گردد، نیازمند نیروی انسانی کارآمد و متعهد میباشد(رضائیان، 1387،391).
عدم شناخت معنای زندگی یکی از مهمترین عواملی است که باعث بیهدفی در زندگی شخصی و اجتماعی افراد شده است. دلیل اصلی اهمیت هدفمندی آن است که افراد دارای معناداری در زندگی قادر به حل مسائل پیچیده، ارزشی و چالشی در زندگی فردی، گروهی و سازمانی هستند. عدم تعهد به سازمان، دیر رسیدن به سر کار، عدم رفتار شهروندی و جوانمردی در محیط کاری نمونه هایی از عدم شناخت معنای زندگی در محیط کاری است.
مدیران سازمان برای داشتن مدیریتی اثربخش باید توجه خاصی را به شناساندن معنای زندگی به کارکنان داشته باشند. برای شناخت معنای زندگی و حل مسائل ارزشی نمی توان فقط از هوش منطقی و عاطفی استفاده کرد بلکه باید از هوشی ورای هوش های متعارف استفاده نمود که این موضوع در قالب مفهوم “هوش معنوی “[1] بیان می شود. یکی از صاحب نظران در مورد تعریف هوش معنوی می گوید هوش معنوی، ظرفیت انسان است برای جستجو و پرسیدن سئوالات غایی درباره معنای زندگی و به طور همزمان تجربه پیوند یکپارچه بین هر یک از ما و جهانی که در آن زندگی میکنیم. از طریق این هوش، با توجه به جایگاه، معنا و ارزش مشکلات به حل آنها میپردازیم. این تحقیق به بررسی رابطه بین بین هوش معنوی و تعهد سازمانی می پردازد.
در این فصل ابتدا مروری اجمالی بر بیان مسئله و اهمیت ضرورت تحقیق خواهد شد. پس از آن به بیان اهداف و سوالات تحقیق پرداخته و در پایان نیز تعاریف مفهومی و عملیاتی متغییرهای تحقیق ارائه خواهد شد.
تعهد سازمانی به عنوان یک نگرش و طرز تلقی همانطور که کخ و اسیرز (1998) اظهار داشتند، قادر است اطلاعات مفیدی جهت برنامه ریزی، سازماندهی، حفظ و نگهداری نیروی انسانی، غیبت و تأخیر و همچنین افزایش کارایی و عملکرد در اختیار مدیران قرار دهد.
مطالعات نشان می دهند، بین عدم تعهد سازمانی و مشکلات سازمانی چون ترک خدمت، غیبت، تأخیر، عدم مشارکت و درگیری فعال نیروی کار و سطح پایین عملکرد و بازدهی نیروی انسانی رابطه معنادار و معکوس وجود دارد.
تعهد سازمانی به دلیل تأثیرش بر تعیین هویت با سازمان، سطح کوشش و ترک شغل، مورد بسیار مهمی تلقی می شود (استرو و رایلی، 1997).
پیامدهای وجود کارکنانی با تعهد کم ممکن است برای سازمان گران تمام شود و از این رو لازمست مورد توجه مدیریت قرار گیرد. (وارد و دیویس، 1995، 108-89).
اندیشه تعهد موضوعی اصلی در نوشته های مدیریت است . این اندیشه یکی ازارزشهای اساسی است که سازماندهی بر آن متکی است و کارکنان براساس ملاک تعهد،ارزشیابی می شوند. اغلب پرسشهایی به عمل می آید از قبیل : آیا اضافه کار خواهد کرد؟ آیاروزهای تعطیل بر سر کار خواهد آمد؟ آیا دیر می آید یا زود می رود؟
اغلب مدیران اعتقاد دارند که این تعهد برای اثربخشی سازمان ضرورتی تام دارد (میچل ، ترجمه شکرکن ،1373).
تعهد و پایبندی می تواند پیامدهای مثبت و متعددی داشته باشند، کارکنانی که دارای تعهد و پایبندی هستند، نظم بیشتری در کار خود دارند، مدت بیشتری در سازمان می مانند و بیشتر کار می کنند. مدیران باید تعهد و پایبندی کارکنان را به سازمان حفظ کنندو برای این امر باید بتوانند بااستفاده از مشارکت کارکنان در تصمیم گیری و فراهم کردن سطح قابل قبولی از امنیت شغلی برای آنان ، تعهد و پایبندی را بیشتر کنند.(مورهد و گریفن، ترجمه الوانی و معمارزاده ،1374).
در دهه های اخیر موضوع معنویت در سازمان مورد توجه روزافزون پژوهشگران قرار گرفته است به طوری که از آن به عنوان نوعی هوش یاد می شود. اهمیت معنویت در سازمان توسط مدیران، کارفرمایان و پژوهشگران به عنوان موضوعی مهم در تعامل با مشتریان و افراد جامعه در نظر گرفته میشود . به کارگیری معنویت به منظور حل مسائل سازمانی و فردی به نوعی توانایی اشاره دارد که هوش معنوی نامیده می شود. (هانسون، 2001).
علیرغم این که داشتن هوش معنوی بالا به عنوان یکی از ویژگی های مدیران و رهبران موفق مطرح است، بسیاری از مدیران از آن به عنوان راهکاری جهت واکنش به تغییرات مدیریتی بهره می برند (ویگلنس ورس، 2002).
امروزه سازمان های موفق دارای کارکنان توانمند و متعهد هستند که بطور مرتب سیستم ها و فرایندهای کاری را بهبود می بخشند. با تغییر و تحولات گسترده در حوزه اقتصاد ، و مدیریت ، پارادایم های جدیدی ازقبیل خودکنترلی ، همکاری و مشارکت، یکپارچگی زندگی کاری و معنوی در سازمان ها مطرح گردیده است و بر الگوهای سنتی فرماندهی و کنترل حاکم گردیده و در راستای این حرکت مفاهیمی مانند هوش عاطفی و معنوی توجه مدیران و رهبران سازمان ها رو به خود جلب کرده است.
با توجه به ویژگی های هوش معنوی و خصوصیات افراد صاحب هوش معنوی و مطالعاتی که در این رابطه توسط صاحب نظران صورت گرفته می توان رفتار کارکنان دارای هوش معنوی قوی و ضعیف را از یکدیگر متمایز ساخت افراد دارای هوش معنوی بالا دارای یک سری ویژگی هایی هستند که به نظر میرسد که در بهبود عملکرد و بهره وری در سازمان های امروزی موثر است از سوی دیگر افزایش تعهد کارکنان به سازمان خود موضوعی است که همیشه برای سازمان ها جذاب و به اشکال مختلف در پی دست یابی به آن هستند زیرا سازمان ها دریافته اند که تعهد سازمانی کارکنان عامل افزایش بسیاری از روندهای مثبت سازمانی مانند بهره وری و بهبود عملکرد و مسئولیت پذیری بیشتر کارکنان می گردد.
با توجه به شرایط خاصی که شرکت های نفتی برای حفظ کارکنان توانمند و متخصص در شرایط سخت مناطق عملیاتی دارند و با توجه به گزارش هایی که حاکی از جذب این پرسنل متخصص توسط شرکتهای نفتی فعال در کشورهای حوزه خلیج فارس دارند مسئله تعهد سازمانی این افراد به سازمان و شرکت های خود و همچنین راه های نگه داشت این افراد یکی از مسائلی است که این سازمان ها با آن درگیر هستند که به نظر میرسند بحث از مولفه های اثر گذار بر تعهد سازمانی کارکنان و بخصوص موضوع این پژوهش یعنی معنویت و هوش معنوی می تواند مفید و قابل دفاع باشد.
موضوع تعهد سازمانی و هوش معنوی در کل برای سازمانها موضوعی مهم می باشد لذا با توجه به مباحث مطرح شده ما در این پژوهش به دنبال پاسخگویی به این سوال هستیم که آیا بین هوش معنوی به عنوان متغییر مستقل و تعهد سازمانی به عنوان متغییر وابسته رابطه وجود دارد؟
در این پژوهش اهمیت و ضرورت تحقیق در دو بعد نظری و کاربردی به شرح بندهای مندرج در هریک از سرفصل های مربوطه مورد توجه است.
1-3-1)اهمیت و ضرورت تحقیق از لحاظ نظری
1-3-2) اهمیت و ضرورت تحقیق از نظر کاربردی
جدول شماره 1-4 آمار توصیفی دادهها 72
جدول 2-4 ضریب همبستگی متغییرهای تحقیق در مدل اول. 37
جدول 3-4 ضریب همبستگی متغییرهای تحقیق در مدل دوم 74
جدول (4-4)خلاصه بررسی فرضیههای تحقیق. 87
فهرست نمودارها
نمودار (1-2)-اثر اهرم بر هزینه سرمایه،رویکرد سنتی
. 17
نمودار(2-2) :هزینه سرمایه در ارتباط با نسبت بدهی با فرض T=0وT>0
. 32
نمودار(3-2)-اثر اهرم بر هزینه سرمایه و ارزش شرکت رویکرد سود خالص
. 52
نمودار (4-2):اثر اهرم بر هزینه سرمایه و ارزش شرکت رویکرد سود خالص عملیاتی
. 26
| فصل اول کلیات پژوهش |
این مطلب را هم اگر خواستید بخوانید :
هر شرکتی برای شکل گیری و فعالیت، نیاز به سرمایه دارد بنابراین برای ایجاد این میزان سرمایه از دو طریق تامین مالی انجام میدهد: 1- از طریق بدهی 2- از طریق سهام عادی
بدهی پولی است که معمولاً در مقابل یک وثیقه به مالک کسبوکار داده میشود، مشروط بر این که اصل بدهی به همراه بهرهای ثابت یا متغیر در زمانی خاص باز پرداخت شود.
دومین روش، تأمین مالی از طریق سهام عادی میباشد.این روش سرمایه پولی است که از طریق انتقال مالکیت شرکت، تهیه میشود. سرمایه گذار سهام، درصدی از مالکیت شرکت را به دست میآورد که به طور ایده آل متناسب با رشد شرکت، قیمت گذاری[1] میشود. همچنین سرمایه گذار ممکن است بخشی از سود سالانه شرکت را دریافت نماید که سود تقسیمی[2] نام دارد که بر مبنای درصد مالکیت تعیین میگردد.
به عبارت دیگر به ترکیب بدهیها و حقوق صاحبان سهام ساختار سرمایه شرکت گفته میشود که شامل اقلام سمت چپ ترازنامه میباشد.(جهانخانی و یزدانی،1374) ساختار سرمایه یک شرکت ترکیبی از بدهیهای کوتاه مدت،بدهیهای بلند مدت و حقوق صاحبان سهام میباشد که به وسیله آن داراییهای شرکت تامین مالی شده)
نظریههای نوین ساختار سرمایه در سال 1958 توسط فرانکو مودیلیانی و مرتون میلر شکل گرفت.از زمانی که این نظریه مطرح شده است تحقیقات گوناگونی در این زمینه صورت گرفته است .نظریات مطرحشده را میتوان به دو دسته کلی تقسیم کرد.گروه اول که مربوط به گزینش روش تامین مالی یعنی استفاده از بدهی یا سهام میباشد و گروه دوم که مربوط به انتخاب نوع بدهی(خصوصی یا عمومی) میباشد.کانون توجه همه این تحقیقات تأثیر ساختار سرمایه بر ارزش شرکت میباشد.
امروزه تحقیقات بسیاری بر روی عوامل تأثیرگذار بر ساختار سرمایه انجام شده است.در واقع نتایج این تحقیقات میتوانند سازمانها را برای پیشبینی ساختار سرمایه و انتخاب راه و روش مناسب تامین سرمایه در شرایط مختلف کمک میکند.
شرکتها برای ایجاد شدن، انجام پروژهها و ادامه حیات به تامین مالی نیاز دارند. محیطی که شرکتها اکنون در آن فعالیت میکنند محیطی در حال رشد و بسیار رقابتی است بسیاری از شرکتها برای ادامه حیات مجبور به رقابت با عوامل متعددی در سطح ملی و بین المللی و بسط فعالیتهای خود از طریق سرمایهگذاریهای جدید میباشند(متان و همکاران،1389). تامین مالی به دو شکل کلی تامین مالی با بهره گرفتن از بدهی و افزایش سرمایه صورت میگیرد.ترکیب منابع استفادهشده برای تامین مالی ساختار سرمایه را تشکیل میدهد(روجرز،2009).ساختار سرمایه موضوع بسیار مهمی میباشد ،در واقع تصمیمگیری در خصوص استفاده از منابع مختلف مالی و تعیین ساختار مطلوب سرمایه که موجب حداکثر شدن ثروت سهامداران میگردد،یکی از مهمترین مسایلی است که مدیران همواره با آن روبرو هستند.شرکتها میتوانند نیازهای مالی خود را از منابع مالی مختلف تامین کنند که هر یک هزینه خاص خود را دارد.در نظریههای مدیریت مالی،مفهوم هزینه سرمایه از جایگاه مهمی برخوردار است.از این رو مدیران باید هنگام اتخاذ تصمیماتی مانند بودجهبندی سرمایهای،استقرار ساختار بهینه سرمایه،تصمیم در مورد اجاره بلندمدت،جایگزینی اوراق قرضه و مدیریت سرمایه در گردش،در مورد هزینه سرمایه اطلاعات کافی داشته باشند. (نصیرزاده و مستقیمان،1389) در واقع هزینه سرمایه همان نرخی میباشد که پروژهها توسط آن تنزیل شده پذیرفته یا رد میشود،و حیات سازمانها به انتخاب و اجرای پروژههای سودآور وابسته است.
البته ساختار سرمایه یک سازمان میتوانند سازمانهای دیگر را هم تحت تأثیر قرار دهد مثل شرکتهای سرمایهگذاری ،بانکها و…،چون که ادامه حیات این سازمانها هم به این بستگی دارد که بتواند در تامین مالی سازمانهای دیگر شرکت کنند و از این طریق کسب درآمد نموده و در نتیجه به حیات خود ادامه دهند.پس ساختار سرمایه نقش اساسی در ادامه حیات سازمانها بازی میکند،چنانکه مشخصکننده هزینه سرمایه میباشد که اهمیت آن بیان شد. اما در شرایط پیچیده امروز ساختار سرمایه چگونه باید انتخاب شود که بهینه باشد و هزینه سرمایه را بهینه کند؟ تعیین ساختار سرمایه شرکت تابع تصمیمگیری مدیران است که با در نظر گرفتن شرایط صورت میگیرد،بعضی از روشهای تامین مالی برای شرکتها ریسک زیاد به همراه دارد و هزینه کم و در مقابل بعضی روشهای تامین سرمایه ریسک کمتر و هزینه بیشتر دارند و مدیران سعی در انتخاب ساختاری دارند که بهینه باشد و حداقل هزینه و ریسک را برای سازمانها در پی داشته باشد(تهرانی،1387،ص:418-406).سازمانها در موقعیتهای مختلف ساختارهای سرمایه مختلف را برمیگزینند،آنها گاهی روشهای پر هزینه و کم ریسک و گاهی روشهای کم هزینه و پر ریسک را انتخاب میکنند (تهرانی،1387،ص:206-175). سازمانها برای تصمیمگیریهای خود با توجه به تواناییها و محدودیتهای خود و همچنین سایر عوامل و محدودیتهایی که در محیط خارج وجود دارد تصمیم میگیرند.اما با این حال آنها برای انتخاب ساختار بهینه سرمایه با مشکل روبرو هستند و نمیتوانند به سرعت خود را با تغییرات عوامل گوناگون تطبیق دهند.متأسفانه این عدم تطبیق تغییرات ساختار سرمایه با تغییر سایر عوامل در شرکتهای ایرانی شدیدتر از سایر کشورهاست رگه باعث شده است که ساختار سرمایه و در نتیجه هزینه سرمایه غیر بهینه باشد،و در نتیجه باعث افزایش هزینهها و ریسک بالای شرکتهای ایرانی و کاهش قدرت آنها در رقابت با شرکتهای بینالمللی گشته است.این عدم تطابق به موقع از عدم شناخت رابطه سایر متغییرها با ساختار سرمایه ناشی میشود.پس برای حل این مشکل و انتخاب ساختار سرمایه مناسب در شرایط گوناگون باید رابطه متغیرهای گوناگون را با ساختار سرمایه دانست،کاری که این تحقیق در پی آن میباشد. این تحقیق سعی بر بررسی رابطه بین ساختار سرمایه با عوامل شرکتی و عوامل کشوری دارد؛در واقع هدف این پژوهش مشخص کردن پاسخ این سؤال است که: آیا رابطه معناداری بین ساختار سرمایه با عوامل شرکتی و کشوری وجود دارد؟و سازمانها تحت شرایط مختلف عوامل شرکتی و کشوری چگونه ساختار سرمایهای انتخاب کنند؟
فرضیات و سؤالات تحقیق به شرح زیر است
سؤال اصلی1
آیا عوامل شرکتی بر ساختار سرمایه تاثیر معنادار دارند؟
سؤال فرعی1-1
آیا ریسک سیستماتیک بر ساختار سرمایه تاثیر معنادار دارد؟
سؤال فرعی1-2
آیااندازه شرکت بر ساختار سرمایه تاثیر معنادار دارد؟
سؤال فرعی1-3
ایا سودآوری بر ساختار سرمایه تاثیر معنادار دارد؟
سؤال فرعی1-4
آیا نقدینگی بر ساختار سرمایه تاثیر معنادار دارد؟
سؤال فرعی1-5
ایا نرخ مالیات بر ساختار سرمایه تاثیر معنادار دارد؟
سؤال اصلی2
آیا عوامل کشوری بر ساختار سرمایه تاثیر معنادار دارند؟
سؤال فرعی 2-1
آیا نرخ بهره بر ساختار سرمایه تاثیر معنادار دارد؟
سؤال فرعی2-2
آیا بازده بازار بر ساختار سرمایه تاثیر معنادار دارد؟
سؤال فرعی 2-3
آیا نرخ رشد GDP بر ساختار سرمایه تاثیر معنادار دارد؟
سؤال فرعی 2-4
آیا نرخ تورم بر ساختار سرمایه تاثیر معنادار دارد؟
سؤال فرعی2-5
آیا درآمدسرانه بر ساختار سرمایه تاثیر معنادار دارد؟
فرضیه اصلی1
عوامل شرکتی بر ساختار سرمایه تاثیر معنادار دارند.
فرضیه فرعی 1-1
ریسک سیستماتیک بر ساختار سرمایه تاثیر معنادار دارد.
فرضیه فرعی 1-2
نقدینگی بر ساختار سرمایه تاثیر معنادار دارد.
فرضیه فرعی 1-3
سودآوری بر ساختار سرمایه تاثیر معنادار دارد.
فرضیه فرعی 1-4
اندازه شرکت بر ساختار سرمایه تاثیر معنادار دارد.
فرضیه فرعی1-5
نرخ مالیات بر ساختار سرمایه تاثیر معنادار دارد.
فرضیه اصلی 2
عوامل کشوری بر ساختار سرمایه تاثیر معنادار دارند.
فرضیه فرعی 2-1
نرخ بهره بر ساختار سرمایه تاثیر معنادار دارد.
فرضیه فرعی2-2
بازده بازار بر ساختار سرمایه تاثیر معنادار دارد.
فرضیه فرعی2-3
منابع و مآخذ
منابع فارسی …………………………………………………………………………………………………………………………. 135
منابع انگلیسی ………………………………………………………………………………………………………………………. 136
ضمائم و پیوست
پرسشنامههای تحقیق …………………………………………………………………………………………………………….. 147
فهرست جداول
جدول 2-1 تعاریفی از تجارت الکترونیک ………………………………………………………………………………… 11
جدول 2-2 برخی از انواع مدلهای تجارت الکترونیک ……………………………………………………………….. 12
جدول 2-3 قوانین محیطی و شبکهها: حوزههای مرتبط با تجارت الکترونیک ………………………………….. 50
جدول 2-4 مقایسه مدلهای منابع انسانی ………………………………………………………………………………….. 59
جدول 3-1 نظرات تصمیم گیرندگان درباره شاخصها ……………………………………………………………….. 106
جدول 4-1 ماتریس حاصل از ادغام نظر کارشناسان ………………………………………………………………….. 111
جدول 4-2-1 نتایج گام اول ………………………………………………………………………………………………….. 112
جدول 4-2-2 نتایج گام اول ………………………………………………………………………………………………….. 112
جدول 4-2-3 نتایج گام اول …………………………………………………………………………………………………… 113
جدول 4-2-4 نتایج گام اول ………………………………………………………………………………………………….. 113
جدول 4-2-5 نتایج گام اول ………………………………………………………………………………………………….. 114
جدول 4-2-6 نتایج گام اول ………………………………………………………………………………………………….. 114
جدول 4-2-7 نتایج گام اول …………………………………………………………………………………………………… 115
جدول 4-3-1 مقادیر بدست آمده از گام 2-5 …………………………………………………………………………… 116
جدول 4-3-2 مقادیر بدست آمده از گام 2-5 …………………………………………………………………………… 116
جدول 4-3-3 مقادیر بدست آمده از گام 2-5 …………………………………………………………………….. 117
جدول 4-3-4 مقادیر بدست آمده از گام 2-5 …………………………………………………………………….. 117
جدول 4-3-5 مقادیر بدست آمده از گام 2-5 …………………………………………………………………….. 118
جدول 4-3-6 مقادیر بدست آمده از گام 2-5 …………………………………………………………………….. 118
جدول 4-3-7 مقادیر بدست آمده از گام 2-5 …………………………………………………………………….. 119
جدول 4-4-1 سطح امنیت مولفههای تجارت الکترونیک در شرکتهای مورد مطالعه …………………… 120
جدول 4-4-2 سطح امنیت مولفههای تجارت الکترونیک در شرکتهای مورد مطالعه…………………….. 120
جدول 4-4-3 سطح امنیت مولفههای تجارت الکترونیک در شرکتهای مورد مطالعه …………………… 121
جدول 4-4-4 سطح امنیت مولفههای تجارت الکترونیک در شرکتهای مورد مطالعه …………………… 121
جدول 4-4-5 سطح امنیت مولفههای تجارت الکترونیک در شرکتهای مورد مطالعه …………………… 122
جدول 4-4-6 سطح امنیت مولفههای تجارت الکترونیک در شرکتهای مورد مطالعه …………………… 122
جدول 4-5-1 سطح کلی امنیت در تجارت الکترونیک شرکتهای مورد مطالعه ……………………….. 123
جدول 4-5-2 سطح کلی امنیت در تجارت الکترونیک شرکتهای مورد مطالعه ……………………….. 124
این مطلب را هم اگر خواستید بخوانید :
جدول 4-5-3 سطح کلی امنیت در تجارت الکترونیک شرکتهای مورد مطالعه ……………………….. 124
جدول 4-5-4 سطح کلی امنیت در تجارت الکترونیک شرکتهای مورد مطالعه ……………………….. 125
فهرست اشکال
شکل 1-1 مدل فناوریهای ضروری در خدمات تجارت الکترونیک ……………………………………….. 4
شکل 2-1 مراحل تعیین الزامات امنیتی ………………………………………………………………………………. 16
شکل 2-2 مدل هدف امنیتی برای حمله به منظور جا به جایی نرم افزار ……………………………………… 41
شکل 2-3 لایههای سیستمهای ارتباطی ………………………………………………………………………………. 50
شکل 2-4 ساختار محقق ساخته مولفههای امنیت در تجارت الکترونیک ………………………………….. 95
شکل 2-5 ساختار محقق ساخته مولفههای امنیت در تجارت الکترونیک ………………………………….. 96
شکل 3-1 فرایند انجام پژوهش ………………………………………………………………………………………… 104
فصل اول:
کلیات تحقیق
در کشورهای در حال توسعه، دستیابی به توسعۀ اقتصادی تنها زمانی امکانپذیر است که کشور بتواند در ایجاد درآمد ارزی موفق شود. از سوی دیگر برای رشد تولید ناخالص ملی، بخشهای صنعتی و بازرگانی کهنه به نوسازی و بازسازی نیازمندند و در اغلب کشورهای در حال توسعه جایگزین کردن صنایع جدید به جای صنایع قدیمی، کهنه شده و فرسوده نیازمند منابع خارجی است که مهمترین آنها فناوری و دانش میباشد. بنابراین، برای خرید منابع خارجی که خود باعث حرکت توسعه اقتصادی میگردد، کشورهای در حال توسعه باید ذخایر ارزی خود را افزایش دهند، در این راستا تنها صادرات است که می تواند مقدار زیادی درآمد ارزی برای کشور حاصل نماید و بخشهای کهنه و فرسوده را در صنعت و تجارت متحول سازد. اما باید در نظر داشت که موفقیت راهبرد جهش صادراتی، مستلزم شناسایی تحولات جهشی، نظیر تجارت الکترونیک در عرصۀ تجارت بینالملل است. لازم به ذکر است که تجارت الکترونیک و جهانی شدن دو پدیدۀ بسیار مهم و بحث انگیز جهان امروز هستند که فرصتهای زیادی را برای بنگاهها ایجاد کرده و بنگاهها با بهره گرفتن از این فرصتها میتوانند موفقیت خود را در بازار جهانی تضمین نمایند. از این رو میتوان گفت که فناوری اطلاعات یک پایۀ اساسی برای توسعۀ کشورها و یک معیار عمل برای رهبری و موفقیت سازمانی است.
بنابراین میتوان نتیجه گرفت که توسعۀ اینترنت تأثیر قوی برروی شیوۀ تجارت داشته و تجارت الکترونیک، به یک شیوه تجاری جدید در کسب و کار امروزی تبدیل شده است که باعث شهرت بیشتر میشود. اما با وجود رشد سریع آن، محدودیتهایی وجود دارد که مانع از گسترش تجارت الکترونیک میشوند، باید درنظر داشت که اطلاعات در سیستمهای رایانهای مجزا از یکدیگر، حالتی کاملا ایستا دارد و لذا حفظ امنیت آن چندان مسئلۀ دشواری به شمار نمیرود. اما با اتصال گستردۀ رایانهها و پیدایش شبکۀ ارتباطی، اطلاعات به عنوان مهمترین کالای این عرصه دیگر مقیم رایانۀ خاصی نیست و در پهنای شبکۀ گستردۀ ارتباطی، دائماً نقل مکان می کنند (جعفری، 1385). این حرکت باعث میشود که حفظ امنیت اطلاعات به مقولهای بسیار دشوارتر از پیش تبدیل شود. درحالی که ریسکهای زیادی در زمینۀ اینترنت و محیط شبکه برای تجارت الکترونیک وجود دارد، امنیت می تواند به عنوان یک ابزار برای جلوگیری یا حداقل کردن ریسک مورد استفاده قرار گیرد.
از سوی دیگر معرفی مداوم تکنولوژیهای جدید، باعث میشود که مشکل تأمین امنیت سیستمهای وب، بیشتر به چالش کشیده شود، لذا با توجه به نقش محوری فناوری اطلاعات در شرکتهای امروزی، امنیت اطلاعات به یکی از مؤلفه های کلیدی مدیریت و برنامه ریزی شرکتهای مدرن تبدیل شده است. این روندها به وضوح نشان دهندۀ یک نیاز برای درک بهتر فعالیتهای مخرب اینترنتی براساس هردو تجزیه و تحلیل کیفی و کمی است که حفاظت، تشخیص و بهبود خدمات را امکانپذیر میسازد.
لازم به ذکر است که مدیریت امنیت اطلاعات، از آنها در برابر طیف وسیعی از تهدیدات به منظور اطمینان از تداوم کسب و کار، به حداقل رساندن آسیبها و حداکثر کردن بازده سرمایه گذاری محافظت می کند. البته امنیت کلی یک سیستم از طریق در نظر گرفتن عوامل فیزیکی مانند سخت افزار، منطقی از قبیل نرم افزار و اقدامات امنیت سازمانی ایجاد میشود. بنابراین، روش ارجح برای ارزیابی امنیت، تجزیه و تحلیل حملات داخلی و خارجی است (کیرسبیلک و ون هوک[1]، 2006).
با توجه به مفاهیم فوق، امنیت مانند دیگر جنبه های یک سیستم فناوری اطلاعات، اگر از طریق چرخۀ عمر سیستم برنامه ریزی شده باشد، بهتر مدیریت میشود و در بررسی امنیت یک سازمان باید ابتدا به این سوال پاسخ داد که چه سطحی از امنیت برای یک سازمان نیاز است و سازمان چگونه باید نیاز امنیتی خود را تأمین کند.
1-2) بیان مسئله و تبیین موضوع
با ورود فناوری اطلاعات در عرصههای مختلف، حوزۀ اقتصاد نیز تحت تأثیر قرار گرفته است و یکی از نمودهای بارز فناوری اطلاعات، تجارت الکترونیکی است. با توجه به اینکه امروزه این نوع تجارت نقش عمدهای در اقتصاد جهانی ایفا میکند، بهکارگیری و استقرار موفقیتآمیز تجارت الکترونیک به وجود یک برنامه و استراتژی مدون و مشخص نیازمند است، زیرا بدون آن ممکن است، کلیه تلاشهای شرکت در راستای استقرار این تجارت با شکست مواجه شود و ضمن اتلاف منابع مالی، انسانی و زمانی، حتی بقای سازمان نیز با تهدید مواجه شود. ارتقا و استفادۀ بهینه از امنیت، حریم خصوصی و اعتماد، عناصر مهمی برای حمایت از رشد کسب و کار الکترونیک هستند (بلانگر، هیلر و اسمیت[2]، 2002) و میتوان به راحتی دریافت که بدون وجود اعتماد در تجارت الکترونیک، بیشتر شرکتهای محتاط در تجارت و مشتریان، ممکن است تصمیم بگیرند که از اینترنت چشم پوشی نموده و به سبکهای سنتی انجام فعالیتهای تجاری برگردند؛ بنابراین به منظور ایجاد اعتماد در تجارت الکترونیک، نیاز به فراهم آوردن زیر ساختهای لازم در این زمینه، مانند زیرساختهای امنیتی میباشد. از این رو موضوع مربوط به امنیت شبکه در تجارت الکترونیک و سایتهای مشتری به طور مداوم باید بررسی شده و اقدامات متقابل برای آن ابداع گردد (مارچنی و ترونت[3]، 2002). از سوی دیگر، درگذشته شرکتها دسترسی محدود به اطلاعات را مجاز میدانستند، اما امروزه تعداد شرکتهایی که اطلاعات خود را برای کاربران دور از طریق اینترنت در دسترس قرار میدهند به طور مداوم در حال افزایش است (کوتزی و الوف[4]، 2002). آنچه مطرح میباشد این است که در برنامههای تجارت الکترونیک، تمام اطلاعات محرمانه و یا دارای ارزش بازاری هستند که باید در زمان انتقال برروی اینترنت با دقت محافظت شوند (گوتارت، کاررا، بلترن، تورس و آو گواد[5]، 2007)، به این علت، توسعه مداوم تجارت الکترونیک در فراهم آوردن شرایط تجاری منصفانه، امن و کارآمد، الهام بخش محققان شده است (یو، گو سون و لیانگ[6]، 2009). با توجه به مباحث بالا میتوان دریافت که اطلاعات جزء عوامل حیاتی بسیاری از سازمانها هستند و نباید در هیچ شرایطی به خطر بیفتند، بلکه باید کاملا امن و مدیریت شده باشند، زیرا اگر سازمانها در زمینۀ امنیت
اطلاعات شکست بخورند با نتایجی از قبیل شکستهای مالی یا پیگردهای قانونی مواجه خواهند شد (کریتزنگر و اسمیت[7]، 2009). درنتیجه، این الزام مطرح است که سازمانهای فعال در عرصۀ تجارت الکترونیک، سطح امنیت در تجارت الکترونیک سازمان خود را مشخص نمایند تا در صورت وجود هرگونه ضعف امنیتی در بخشهای مختلف بتوانند آن را برطرف کرده و از بروز هرگونه مشکل و نقض در سیستم تجارت الکترونیک خود جلوگیری کنند؛ بنابراین باید امنیت تجارت الکترونیک در یک سازمان کمیتسنجی شده تا مشخص شود که چه سطحی از امنیت در آن سازمان حاکم است و از این طریق مواردی که نیاز به توجه بیشتر دارد، شناسایی گردند. البته در بررسیهای امنیتی یک سازمان باید ابتدا به این سوال مهم پاسخ داد که چه سطحی از امنیت برای یک سازمان نیاز است و چگونه یک سازمان باید از نیازهای امنیتی خود مطلع شود؟ از سوی دیگر با توجه به گستردگی بهکارگیری فناوری اطلاعات و ارتباطات در جهان، فعالیتهای تجاری و ریسکهای موجود در این زمینه، این الزام وجود دارد که سازمانها جهت اطمینان از حصول اهداف خود به تحقیق و بررسی دست بزنند زیرا شرکتهایی که بدون مطالعه و تحقیق دست به تجارت الکترونیک میزنند و تمام ابعاد انجام چنین کاری را مورد بررسی و تحلیل قرار نمیدهند، در رسیدن به اهداف خود موفق نخواهند بود؛ لذا در اینجا مسئلۀ اصلی این است که روشی ارائه شود که همۀ جوانب امنیت تجارت الکترونیک را از مرحلۀ پیادهسازی تا مراحل بعدی بسنجد و نقاط قوت و ضعف سیستم را مشخص نماید تا در نهایت سطح امنیت کلی شرکت را مشخص شود. در تحقیق حاضر، محقق سعی بر پرداختن به این موضوع دارد.
5-4-7. فرضیه هفتم 89
5-4-8. فرضیه هشتم 90
5-4-9.فرضیه نهم 91
5-5. پیشنهادهای پژوهش. 93
5-5-1. پیشنهادهای کاربردی. 93
5-5-1-1. راهکارها و پیشنهادها براساس ویژگی های مدل پذیرش فنّاوری. 93
5-5-1-2. راهکارها و پیشنهادها براساس ویژگی های مدل رفتار برنامه ریزی شده 95
5-5-1-3. پیشنهادهای کاربردی برای مدیران بانک ملت. 95
5-5-2. پیشنهاد برای پژوهشهای آتی. 99
5-6. محدودیت های تحقیق. 99
منابع و مأخذ 102
| کلیات تحقیق |
| فصل اول |
این مطلب را هم اگر خواستید بخوانید :
صنعت بانکداری امروزه به سرعت در حال تغییر است . با توسعه اقتصاد بین المللی و رقابتی شدن بازارها، بانک ها نیز تحت تأثیر قرار گرفته اند، نیروی اصلی در این محیط تکنولوژی است که موجب شکستن موانع قانونی، جغرافیایی و صنعتی شده و محصولات وخدمات جدیدی ایجاد کرده است.
بانکداری الکترونیک شامل کلیه کانال های الکترونیکی است که مشتریان برای دسترسی به حساب های خود و نقل و انتقال وجه بین حساب ها و یا پرداخت صورت حساب های خود از آن استفاده می کنند. این کانال ها شامل اینترنت، موبایل، تلفن، تلویزیون دیجیتال و دستگاه های خود پرداز است. در این تحقیق تأکید بر بانکداری الکترونیکی از طریق اینترنت است. توجه روز افزون بانک های بزرگ در کشورهای توسعه یافته و کشورهای در حال توسعه به ارائه خدمات بانکی از طریق کانال های الکترونیکی و توسعه بانک ها و موسسات مالی مجازی موجب افزایش رقابت در صنعت بانکداری شده است . به طوری که سایر بانک ها نیز درصدد توسعه رویکردهای مختلف بانکداری الکترونیک برآمده اند.
با مطرح شدن عضویت ایران در سازمان تجارت جهانی و ورود رقبای خارجی به بازارهای مالی کشور، بانک های ایرانی نیز نیازمند توسعه خدمات خود در راستای تغییرات تکنولوژیکی هستند. از طرفی قبل از ارائه هرگونه خدمات جدید باید تحقیقاتی در زمینه اقتصادی بودن خدمات یادشده، منطبق بودن خدمات جدید با نیازهای جامعه و این که چه سیستمی می تواند این خدمات را به خوبی به مشتریان ارائه کند، صورت بگیرد. در کشورهای در حال توسعه بانک ها معمولاً با بررسی خدمات ارائه شده توسط سیستم بانکی کشورهای توسعه یافته اقدام به تقلید از آن ها و ارائه خدمات می کنند و به دلیل عدم انجام تحقیقات و بررسی های موردنیاز این گونه خدمات را به صورت ناقص به مشتریان خود ارائه می کنند.
بنابراین، شناسایی عواملی که موجب می شود مصرف کننده قصد استفاده از یک تکنولوژی جدید مانند استفاده از خدمات بانکداری اینترنتی را داشته باشد حائز اهمیت است .عواملی به بانکداران کمک می کند تا استراتژی های بازار یابی خود را برای ارتقاء اشکال جدید سیستم های بانکداری الکترونیکی به کار گیرند.
در این فصل به کلیات تحقیق پرداخته خواهد شد. برای این منظور پس از بیان مساله و اهمیت موضوع، اهداف، سوالات و فرضیههای تحقیق بیان میشوند. سپس به ترتیب روششناسی تحقیق، مدل تحقیق، تعریف مفهومی و عملیاتی متغیرها و محدودیتهای تحقیق مورد بررسی قرار میگیرد. در انتهای این فصل نیز ساختار تحقیق بیان خواهد شد.
توسعه و کاربری فناوری اطلاعات در حوزه های مختلف به ویژه در حوزه بانکداری، حاصل قابلیت های فناوری اطلاعات است که امروزه در دنیای کسب و کار با اقبال فراوان روبرو شده است. انسان هزاره سوم در تلاش است با شتاب دادن به روند توسعه و کاربری فناوری اطلاعات در بخش های مختلف نظام اجتماعی از الگوی سنتی فاصله گرفته و الگوی جدید متناسب با الزامات عصر اطلاعات ایجاد کند.
در این راستا و همانند اکثر تأمین کنندگان خدمات، نظام بانکی طی دهه های اخیر به سرعت به سمت سرمایه گذاری بر روی فناوری- های نوین ارائه خدمات به مشتریان، به عنوان راهی برای کنترل هزینه ها، جذب مشتریان جدید و تحقق انتظارات مشتریان روی آورده است و استفاده از این فناوری ها (بانکداری اینترنتی، بانکداری تلفنی، ماشین های خودپرداز و…) را به عنوان یک ضرورت راهبردی در دستور کار خود قرار داده است.
علیرغم سرمایه گذاریهای فراوان انجام شده در زمینه کاربری فناوری های اطلاعاتی در عرصه بانکداری، گزارش ها حاکی از آن است که برخی از کاربران به رغم دسترسی به فناوری ها، از آن استفاده نمی کنند. این موضوع، نیاز به انجام پژوهش برای شناسایی عوامل تعیین کننده پذیرش سیستم بانکداری اینترنتی توسط کاربران را آشکار می کند.
مطابق با آنچه در پیش آمد، این پژوهش در صدد است که تاثیر عوامل حاصل از یکپارچگی مدل پذیرش فناوری و رفتار برنامه ریزی شده را بر قصد مشتریان به استفاده از بانکداری اینترنتی مورد بررسی قرار دهد.
عصر انفجار اطلاعات، فناوری رسانه، حوزه هاى متفاوت ارتباطات را تا آنجا توسعه داده است که داده ها در دنیاى جدید ساختار سنتی را پشت سر گذاشته و انبوهى از اطلاعات را فراروی انسان قرار داده است. از این رو درک عواملی که موجب پذیرش یک فناوری می شوند و ایجاد شرایطی که تحت آن، فناوری های اطلاعاتی مورد نظر پذیرفته شود از پژوهش های مهم در زمینه فناوری اطلاعات است. به عبارتی این مسأله که چرا افراد، یک فناوری اطلاعاتی را می پذیرند و از آن استفاده می کنند و یا برعکس، آن را نمی پذیرند و از آن استفاده نمی کنند از مهمترین مباحث سیستم های اطلاعاتی است.
با توسعه سیستم های الکترونیکی برخوردار از امکانات سختافزاری و نرم افزاری تحولی در انجام فعالیت های بانکی رخ داده است که طبیعتاً، افزایش سرعت، دقت و کاهش هزینه ها را به دنبال دارد. درسال های اخیر درکشورمان بانکداری الکترونیکی پدیده ای نو تلقی می شود ازاین رو لازم است در جهت شناساندن آن به مردم تلاش های وسیعی صورت پذیرد.
از سوی دیگر، باتوجه به سیاست های بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و همچنین بند 4 مادۀ 10 قانون برنامه چهارم توسعه، پیاده سازی و توسعه سیاست های پرداخت الکترونیکی در دستور کار تمامی بانک ها قرارگرفته است. زیرا سیاست های پرداخت الکترونیکی موجب کاهش هزینه های مستقیم شبکه بانکی در پخش و جمع آوری پول نقد از جامعه می شود.
نظر به اهمیت موضوع، در این پژوهش ابتدا به شرح مختصر ادبیات مدل های مطرح و پرکاربرد پذیرش فناوری و رفتار برنامه ریزی شده پرداخته شده است و سپس عملکرد این تئوری ها در زمینه بررسی عوامل مرتبط با قصد استفاده مشتریان از خدمات بانکداری اینترنتی با هم مقایسه شده است.
هدف اصلی این تحقیق بررسی تاثیر بررسی عوامل تاثیرگذار حاصل از تلفیق مدل پذیرش فناوری و مدل رفتار برنامه ریزی شده، در استفاده مشتریان بانک ملت از خدمات بانکداری اینترنتی می باشد. هدف فرعی تحقیق، بررسی نقش هریک از ابعاد مدل پذیرش فناوری و مدل رفتار برنامه ریزی شده در افزایش استفاده از اینترنت است.
بنابراین این تحقیق، در پی پاسخ به سوالات زیر است:
به منظور پوشش اهداف تحقیق و با مرور پیشینه نظری و تجربی تحقیق، فرضیههای پژوهش به صورت زیر تدوین میشود.
1-5-1. فرضیه های اصلی